Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat radzyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy54 531 mieszkańcówdochody własne 7542 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.59% do 0.38%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.64% do 19.82%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	59 087 zł	132	-6.0%	24 623 zł	85%	-25 051 zł	0.298
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	56 214 zł	137	-6.0%	27 024 zł	84%	-27 427 zł	0.324
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	62 107 zł	119	-7.9%	20 681 zł	89%	-21 094 zł	0.327
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	53 137 zł	150	-4.1%	31 028 zł	82%	-31 449 zł	0.345
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	59 196 zł	123	-8.1%	23 144 zł	86%	-23 529 zł	0.347
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	65 276 zł	110	-8.8%	17 881 zł	92%	-18 309 zł	0.350
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	65 034 zł	105	-9.9%	16 864 zł	92%	-17 259 zł	0.395
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	64 084 zł	108	-10.4%	17 756 zł	92%	-18 152 zł	0.403
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	47 128 zł	127	-6.8%	42 125 zł	82%	-30 794 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	50 257 zł	114	-8.6%	39 467 zł	84%	-26 783 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	53 297 zł	105	-9.5%	35 456 zł	85%	-24 075 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	44 379 zł	132	-6.8%	45 742 zł	80%	-33 098 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	47 469 zł	118	-8.8%	43 130 zł	82%	-29 146 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	41 194 zł	145	-4.9%	48 465 zł	77%	-37 174 zł	0.497
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	53 293 zł	100	-10.6%	36 916 zł	86%	-22 893 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	52 341 zł	103	-11.1%	37 817 zł	85%	-23 789 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	40 667 zł	123	-7.2%	53 182 zł	78%	-34 089 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	43 863 zł	110	-9.1%	50 423 zł	81%	-30 039 zł	0.551
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	46 841 zł	101	-10.0%	46 543 zł	83%	-27 364 zł	0.558
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 981 zł	128	-7.2%	56 699 zł	76%	-36 359 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 137 zł	114	-9.3%	53 983 zł	79%	-32 368 zł	0.575
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	34 729 zł	141	-5.3%	59 527 zł	75%	-40 474 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 44% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.