HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Drelów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5007 mieszkańcówdochody własne 7428 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.87% do 0.91%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.49% do 28.22%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka74 105 zł133-5.2%18 598 zł68%-61 743 zł0.252
●RozwójProgramPodwyżka78 259 zł121-7.1%14 092 zł70%-57 237 zł0.281
Szeroki programBez zmianPodwyżka71 577 zł124-7.6%26 547 zł68%-60 738 zł0.344
●Bez zmianProgramPodwyżka82 168 zł109-9.0%9837 zł73%-52 982 zł0.365
RozwójProgramBez zmian64 784 zł121-5.2%46 213 zł67%-60 496 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian60 642 zł133-3.3%50 565 zł64%-64 988 zł0.396
RozwójBez zmianPodwyżka75 711 zł112-9.4%22 094 zł70%-56 254 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian68 683 zł109-7.1%42 109 zł68%-56 254 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka68 882 zł116-9.0%33 218 zł67%-61 556 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian58 516 zł124-5.7%58 955 zł64%-63 864 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian62 639 zł112-7.6%54 625 zł67%-59 394 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka86 260 zł96-11.0%5320 zł75%-48 466 zł0.484
RozwójProgramObniżka54 819 zł121-3.8%71 071 zł63%-62 900 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka79 601 zł100-11.2%17 956 zł73%-52 020 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian72 761 zł96-9.1%37 784 zł72%-51 756 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka73 025 zł104-10.8%28 833 zł69%-57 061 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka58 709 zł109-5.7%66 977 zł66%-58 669 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian66 519 zł100-9.4%50 543 zł68%-55 173 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian56 065 zł116-7.1%65 183 zł63%-64 602 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka50 684 zł133-1.8%75 414 zł61%-67 382 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka62 778 zł96-7.8%62 686 zł68%-54 184 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian60 197 zł104-9.0%60 844 zł66%-60 121 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka52 972 zł112-6.2%78 780 zł63%-61 711 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka48 857 zł124-4.3%83 101 zł61%-66 171 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka76 923 zł92-12.6%24 729 zł72%-52 817 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka56 844 zł100-8.0%74 706 zł66%-57 501 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian76 749 zł83-11.2%33 802 zł74%-47 366 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka83 672 zł87-13.2%13 640 zł75%-47 528 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 575 zł87-11.4%46 259 zł72%-50 699 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian64 084 zł92-10.8%56 753 zł68%-55 891 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka46 588 zł116-5.7%88 910 zł60%-66 850 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka90 261 zł83-13.0%975 zł78%-44 059 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka66 756 zł83-9.9%58 871 zł70%-49 806 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka50 711 zł104-7.6%84 579 zł63%-62 380 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka60 890 zł87-10.1%70 613 zł68%-53 039 zł0.643
Bez zmianWstrzymanieObniżka54 590 zł92-9.4%80 497 zł64%-58 159 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka81 004 zł79-14.5%20 413 zł74%-48 311 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian68 151 zł79-12.7%52 441 zł70%-51 403 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian74 542 zł74-13.5%42 454 zł74%-46 333 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka58 647 zł79-11.4%76 339 zł67%-53 685 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianObniżka64 847 zł74-12.1%66 817 zł70%-48 686 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka87 652 zł74-15.2%9600 zł78%-43 145 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian72 128 zł66-14.8%48 591 zł73%-47 025 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka84 994 zł66-16.5%16 300 zł77%-43 916 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka62 614 zł66-13.5%72 534 zł69%-49 319 zł0.823

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 323 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.88 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 93% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.