HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat bialski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy104 108 mieszkańcówdochody własne 8550 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.22% do 0.51%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów6.81% do 14.82%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne66 820 zł132-3.6%25 456 zł100%13 324 zł0.290
●RozwójDoinwestowanieAktywne63 717 zł137-3.6%28 377 zł100%10 422 zł0.316
●RozwójBez zmianAktywne69 921 zł119-5.5%21 679 zł100%17 110 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne60 552 zł150-1.7%32 229 zł100%6562 zł0.334
Bez zmianDoinwestowanieAktywne66 776 zł123-5.7%24 662 zł100%14 148 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne73 408 zł110-6.5%18 246 zł100%20 522 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne72 918 zł105-7.6%18 034 zł100%20 766 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne72 013 zł108-8.1%18 875 zł100%19 923 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne76 428 zł97-8.4%14 562 zł100%24 215 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian53 231 zł127-4.4%41 143 zł100%3038 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian56 454 zł114-6.3%37 920 zł100%6918 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 268 zł132-4.4%44 544 zł100%250 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian59 797 zł105-7.2%34 027 zł100%10 210 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne78 067 zł90-9.9%12 349 zł100%26 439 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne77 148 zł93-10.4%13 205 zł100%25 582 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 448 zł118-6.5%41 375 zł100%4068 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian46 980 zł145-2.5%47 840 zł100%-3704 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian59 574 zł100-8.4%34 821 zł100%10 666 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne79 348 zł83-10.4%11 005 zł100%27 782 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian58 666 zł103-8.8%35 672 zł100%9821 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian62 940 zł92-9.1%30 895 zł100%13 997 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja45 868 zł123-4.9%50 522 zł100%-2690 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja49 167 zł110-6.8%47 206 zł100%1251 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 439 zł101-7.7%43 399 zł100%4489 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 976 zł128-4.9%53 835 zł99%-5423 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 230 zł114-7.0%50 576 zł100%-1544 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 614 zł141-3.0%57 224 zł98%-9437 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 704 zł85-10.6%29 217 zł100%16 318 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian63 783 zł88-11.1%30 082 zł100%15 458 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne83 118 zł75-12.2%6778 zł100%31 999 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 360 zł96-8.8%44 016 zł100%5059 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 452 zł99-9.3%44 866 zł100%4215 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 657 zł88-9.6%40 175 zł100%8337 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian65 983 zł78-11.1%27 882 zł100%17 658 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne84 387 zł68-12.6%5448 zł100%33 328 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 495 zł81-11.1%38 406 zł100%10 717 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 574 zł84-11.5%39 271 zł100%9857 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian69 736 zł70-12.9%23 724 zł100%21 857 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja58 774 zł74-11.5%37 071 zł100%12 057 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian71 003 zł63-13.3%22 414 zł100%23 183 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 532 zł66-13.3%32 951 zł100%16 262 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne89 331 zł53-14.8%0 zł100%38 765 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja63 799 zł59-13.8%31 643 zł100%17 588 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian75 930 zł48-15.5%17 287 zł100%28 600 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja68 730 zł44-15.9%26 489 zł100%23 011 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 297 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.