HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · województwo

LUBELSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy1 996 440 mieszkańcówdochody własne 8199 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.7% do 0.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.46% do 17.01%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-300-0.40-1.10-0.30-28
Redukcja-150-0.20-0.55-0.15-14
Bez zmian00000
Zagęszczenie+180+0.18+0.50+0.20+13
Szeroki program+380+0.36+1.00+0.40+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-200-0.120-0.40-10
Bez zmian00000
Program+450+0.22+0.35+0.60+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Koncentracja0-0.100+1.10-6
Bez zmian00000
Wyrównywanie+120+0.18+0.20-0.50+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
TransportInfrastrukturaRozwójBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramKoncentracja58 710 zł131-3.0%12 976 zł96%-13 751 zł0.239
●ZagęszczenieProgramKoncentracja61 042 zł118-4.7%9627 zł98%-10 402 zł0.303
Szeroki programBez zmianKoncentracja56 189 zł120-5.1%13 361 zł95%-14 129 zł0.358
●Szeroki programProgramBez zmian48 989 zł137-2.0%21 865 zł89%-19 841 zł0.380
ZagęszczenieProgramBez zmian51 432 zł124-3.7%19 921 zł92%-16 422 zł0.384
●Bez zmianProgramKoncentracja63 145 zł105-6.4%6522 zł99%-7297 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian53 645 zł111-5.5%18 207 zł95%-13 249 zł0.428
ZagęszczenieBez zmianKoncentracja58 557 zł107-6.8%10 685 zł98%-10 771 zł0.428
ZagęszczenieProgramWyrównywanie45 401 zł134-2.0%28 008 zł87%-20 987 zł0.450
Bez zmianProgramWyrównywanie47 678 zł121-3.7%26 281 zł91%-17 766 zł0.453
Szeroki programWstrzymanieKoncentracja52 990 zł110-6.2%17 448 zł93%-16 147 zł0.459
Szeroki programBez zmianBez zmian46 815 zł126-4.1%26 305 zł89%-19 992 zł0.463
●Szeroki programProgramWyrównywanie42 892 zł147-0.2%30 042 zł85%-24 455 zł0.483
ZagęszczenieBez zmianBez zmian49 290 zł113-5.8%24 322 zł92%-16 568 zł0.489
RedukcjaProgramWyrównywanie50 242 zł107-5.7%24 059 zł93%-14 386 zł0.490
RedukcjaProgramBez zmian56 158 zł97-7.3%16 055 zł98%-9910 zł0.504
●RedukcjaProgramKoncentracja65 578 zł91-8.3%3232 zł99%-4006 zł0.508
Bez zmianBez zmianKoncentracja60 695 zł94-8.5%9032 zł99%-7657 zł0.518
ZagęszczenieWstrzymanieKoncentracja55 408 zł97-7.9%15 535 zł96%-12 752 zł0.526
ZagęszczenieBez zmianWyrównywanie43 419 zł123-4.1%32 255 zł87%-21 023 zł0.527
Szeroki programBez zmianWyrównywanie40 881 zł136-2.4%34 251 zł85%-24 495 zł0.536
Bez zmianBez zmianBez zmian51 535 zł100-7.5%22 647 zł94%-13 387 zł0.544
Bez zmianBez zmianWyrównywanie45 726 zł110-5.8%30 494 zł90%-17 796 zł0.550
Szeroki programWstrzymanieBez zmian43 846 zł116-5.3%30 930 zł87%-21 858 zł0.553
LikwidacjaProgramWyrównywanie52 759 zł93-7.5%21 899 zł96%-11 067 zł0.557
ZagęszczenieWstrzymanieBez zmian46 369 zł103-7.0%28 906 zł90%-18 398 zł0.585
LikwidacjaProgramBez zmian58 624 zł83-9.2%14 042 zł99%-6630 zł0.598
RedukcjaBez zmianWyrównywanie48 303 zł96-7.7%28 242 zł93%-14 424 zł0.601
Szeroki programWstrzymanieWyrównywanie38 011 zł126-3.5%38 751 zł83%-26 296 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieKoncentracja57 596 zł84-9.6%13 849 zł98%-9601 zł0.611
ZagęszczenieWstrzymanieWyrównywanie40 595 zł113-5.3%36 696 zł86%-22 789 zł0.613
RedukcjaBez zmianBez zmian54 062 zł86-9.4%20 464 zł98%-10 054 zł0.624
RedukcjaBez zmianKoncentracja63 145 zł80-10.3%6887 zł99%-4370 zł0.626
●LikwidacjaProgramKoncentracja67 965 zł77-10.1%0 zł100%-775 zł0.626
Bez zmianWstrzymanieBez zmian48 661 zł90-8.6%27 165 zł92%-15 183 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieWyrównywanie42 948 zł100-7.0%34 870 zł88%-19 528 zł0.642
LikwidacjaBez zmianWyrównywanie50 832 zł82-9.6%26 279 zł96%-11 111 zł0.673
RedukcjaWstrzymanieWyrównywanie45 561 zł86-8.8%32 568 zł92%-16 127 zł0.696
RedukcjaWstrzymanieKoncentracja60 085 zł70-11.4%11 678 zł99%-6284 zł0.714
LikwidacjaBez zmianBez zmian56 542 zł72-11.2%18 644 zł99%-6779 zł0.718
RedukcjaWstrzymanieBez zmian51 225 zł76-10.5%24 930 zł96%-11 820 zł0.719
LikwidacjaBez zmianKoncentracja65 549 zł66-12.1%5093 zł100%-1141 zł0.740
LikwidacjaWstrzymanieWyrównywanie48 127 zł72-10.7%30 483 zł94%-12 786 zł0.768
LikwidacjaWstrzymanieBez zmian53 742 zł62-12.3%22 987 zł98%-8517 zł0.810
LikwidacjaWstrzymanieKoncentracja62 528 zł56-13.2%9757 zł99%-3026 zł0.823

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 358 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.23 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 13% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.