HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat włoszczowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy42 530 mieszkańcówdochody własne 7258 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.71% do 0.01%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.16% do 20.19%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne57 736 zł132-3.6%23 888 zł85%-23 861 zł0.299
●RozwójDoinwestowanieAktywne54 938 zł137-3.6%26 179 zł84%-26 148 zł0.326
●RozwójBez zmianAktywne60 715 zł119-5.5%20 017 zł87%-19 990 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne51 904 zł150-1.6%30 108 zł81%-30 081 zł0.348
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne57 882 zł123-5.7%22 392 zł86%-22 329 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne63 779 zł110-6.5%17 365 zł91%-17 338 zł0.350
Bez zmianBez zmianAktywne63 607 zł105-7.6%16 285 zł92%-16 231 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne62 642 zł108-8.0%17 199 zł91%-17 146 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne66 689 zł97-8.3%13 573 zł95%-13 546 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian46 254 zł127-4.4%41 023 zł81%-29 152 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian49 338 zł114-6.3%38 506 zł83%-25 230 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian52 278 zł105-7.2%34 618 zł85%-22 650 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian43 575 zł132-4.4%44 564 zł79%-31 371 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne68 292 zł90-9.9%11 179 zł96%-11 134 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian46 623 zł118-6.5%42 095 zł81%-27 502 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne67 316 zł93-10.3%12 105 zł96%-12 061 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian40 437 zł145-2.4%47 188 zł76%-35 355 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian52 334 zł100-8.3%36 120 zł86%-21 420 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne69 516 zł83-10.3%9905 zł97%-9861 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian51 367 zł103-8.8%37 050 zł85%-22 338 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian55 294 zł92-9.1%32 214 zł88%-18 807 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja40 064 zł123-4.8%51 992 zł78%-32 175 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja43 212 zł110-6.7%49 409 zł80%-28 217 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja46 092 zł101-7.7%45 620 zł82%-25 668 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja37 446 zł128-4.8%55 445 zł76%-34 362 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja40 557 zł114-6.9%52 899 zł79%-30 457 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian57 004 zł85-10.6%31 157 zł91%-16 341 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja34 243 zł141-2.9%58 089 zł73%-38 382 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian56 025 zł88-11.1%32 100 zł90%-17 271 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja46 271 zł96-8.8%46 919 zł83%-24 370 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne72 894 zł75-12.1%6168 zł99%-6132 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja45 304 zł99-9.2%47 849 zł82%-25 287 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja49 172 zł88-9.5%43 112 zł85%-21 788 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian58 225 zł78-11.1%29 900 zł92%-15 071 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne74 107 zł68-12.6%4907 zł99%-4871 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja50 945 zł81-11.1%41 952 zł86%-19 287 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja49 966 zł84-11.5%42 894 zł86%-20 216 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian61 590 zł70-12.8%26 287 zł96%-11 357 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja52 166 zł74-11.5%40 694 zł88%-18 016 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian62 801 zł63-13.3%25 041 zł96%-10 099 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja55 535 zł66-13.3%37 077 zł92%-14 297 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne78 619 zł53-14.8%0 zł100%27 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja56 746 zł59-13.7%35 831 zł94%-13 039 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian67 298 zł48-15.5%20 404 zł99%-5217 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja61 247 zł44-15.9%31 187 zł98%-8153 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 275 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.73 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 44% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.