HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bogoria

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7409 mieszkańcówdochody własne 7688 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.7% do 0.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.28% do 18.25%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka43 416 zł133-3.4%17 941 zł77%-36 363 zł0.279
●RozwójProgramPodwyżka47 623 zł121-5.4%13 418 zł80%-31 840 zł0.295
Szeroki programBez zmianPodwyżka41 715 zł124-5.8%21 982 zł76%-36 074 zł0.361
●Bez zmianProgramPodwyżka51 584 zł109-7.3%9146 zł83%-27 569 zł0.370
RozwójProgramBez zmian36 493 zł121-3.4%32 329 zł75%-37 310 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka45 902 zł112-7.7%17 512 zł80%-31 574 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian40 443 zł109-5.4%28 158 zł77%-33 052 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian32 297 zł133-1.5%36 751 zł72%-41 820 zł0.414
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka39 484 zł116-7.3%25 927 zł76%-37 304 zł0.439
Szeroki programBez zmianBez zmian30 937 zł124-3.9%40 658 zł71%-41 347 zł0.463
RozwójBez zmianBez zmian35 113 zł112-5.8%36 259 zł75%-36 860 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka55 738 zł96-9.3%4616 zł86%-23 038 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka32 215 zł109-3.9%42 521 zł74%-37 096 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian44 583 zł96-7.4%23 752 zł81%-28 538 zł0.486
RozwójProgramObniżka28 273 zł121-2.0%46 684 zł69%-41 344 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka49 843 zł100-9.6%13 292 zł82%-27 324 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka43 680 zł104-9.1%21 446 zł79%-32 793 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian39 044 zł100-7.7%32 109 zł77%-32 624 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian28 915 zł116-5.4%44 284 zł70%-42 459 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka36 345 zł96-6.0%38 127 zł76%-32 594 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka24 086 zł133-0.0%51 096 zł64%-45 844 zł0.533
RozwójBez zmianObniżka27 146 zł112-4.4%50 187 zł69%-40 758 zł0.547
RozwójWstrzymanieBez zmian33 099 zł104-7.3%39 876 zł74%-37 962 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka22 979 zł124-2.5%54 576 zł63%-45 235 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka31 069 zł100-6.3%46 046 zł74%-36 532 zł0.570
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka47 630 zł92-10.9%17 218 zł81%-28 534 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian48 630 zł83-9.6%19 622 zł84%-24 133 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian43 161 zł87-9.7%27 729 zł81%-28 135 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian37 038 zł92-9.1%35 717 zł76%-33 716 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka53 974 zł87-11.6%8868 zł85%-22 819 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka40 383 zł83-8.2%34 134 zł80%-28 201 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka21 111 zł116-3.9%57 946 zł62%-46 261 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka25 287 zł104-5.8%53 547 zł67%-41 774 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka59 798 zł83-11.4%245 zł89%-18 617 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka35 176 zł87-8.4%41 687 zł76%-32 056 zł0.630
Bez zmianWstrzymanieObniżka29 217 zł92-7.7%49 398 zł73%-37 538 zł0.650
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian41 166 zł79-11.1%31 325 zł79%-29 215 zł0.692
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka51 771 zł79-12.9%12 810 zł84%-24 016 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian47 186 zł74-11.8%23 770 zł84%-23 755 zł0.710
OgraniczenieWstrzymanieObniżka33 335 zł79-9.7%45 017 zł75%-33 050 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianObniżka39 191 zł74-10.5%37 855 zł80%-27 687 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka58 013 zł74-13.6%4723 zł89%-18 422 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian45 201 zł66-13.2%27 269 zł83%-24 823 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka37 360 zł66-11.8%41 099 zł79%-28 669 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka55 820 zł66-14.9%8567 zł87%-19 607 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 328 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.45 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.