HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat staszowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy67 817 mieszkańcówdochody własne 7991 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.69% do 0.05%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.15% do 18.93%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne56 085 zł132-3.3%25 110 zł84%-27 319 zł0.300
●RozwójDoinwestowanieAktywne53 178 zł137-3.3%27 517 zł82%-29 720 zł0.326
●RozwójBez zmianAktywne59 193 zł119-5.2%21 077 zł86%-23 286 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne50 010 zł150-1.3%31 612 zł80%-33 822 zł0.347
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne56 246 zł123-5.4%23 573 zł85%-25 744 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne62 432 zł110-6.2%18 234 zł89%-20 443 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne62 204 zł105-7.3%17 196 zł90%-19 375 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne61 272 zł108-7.8%18 071 zł88%-20 252 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne65 465 zł97-8.0%14 287 zł92%-16 496 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian44 046 zł127-4.1%42 716 zł79%-33 116 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian47 263 zł114-6.0%39 998 zł82%-29 028 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 372 zł105-6.9%35 933 zł84%-26 263 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian41 264 zł132-4.1%46 362 zł77%-35 443 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne67 148 zł90-9.6%11 788 zł95%-13 978 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 441 zł118-6.2%43 694 zł80%-31 413 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne66 204 zł93-10.1%12 677 zł94%-14 868 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian37 987 zł145-2.1%49 159 zł75%-39 599 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian50 383 zł100-8.0%37 461 zł84%-25 063 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne68 404 zł83-10.1%10 477 zł96%-12 668 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 449 zł103-8.5%38 355 zł84%-25 942 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 514 zł92-8.8%33 376 zł86%-22 261 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja37 525 zł123-4.6%53 938 zł75%-36 451 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja40 809 zł110-6.5%51 190 zł79%-32 323 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja43 856 zł101-7.4%47 228 zł81%-29 592 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja34 807 zł128-4.6%57 490 zł75%-38 743 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 049 zł114-6.6%54 785 zł77%-34 674 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 309 zł85-10.3%32 212 zł88%-19 685 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja31 463 zł141-2.6%60 304 zł72%-42 939 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 363 zł88-10.8%33 119 zł87%-20 578 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja43 996 zł96-8.5%48 548 zł82%-28 319 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne72 000 zł75-11.9%6486 zł98%-8685 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja43 062 zł99-9.0%49 441 zł81%-29 198 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 066 zł88-9.2%44 564 zł84%-25 551 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian56 563 zł78-10.8%30 919 zł90%-18 378 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne73 245 zł68-12.3%5188 zł99%-7388 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja48 926 zł81-10.8%43 294 zł86%-22 936 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja47 980 zł84-11.2%44 200 zł84%-23 828 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian60 145 zł70-12.6%27 065 zł94%-14 411 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja50 180 zł74-11.2%42 000 zł86%-21 628 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian61 387 zł63-13.0%25 784 zł95%-13 117 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja53 766 zł66-13.0%38 142 zł90%-17 657 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne77 997 zł53-14.5%0 zł100%-2210 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja55 008 zł59-13.5%36 861 zł92%-16 363 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian66 123 zł48-15.2%20 888 zł98%-7957 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja59 749 zł44-15.6%31 953 zł96%-11 198 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.11 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 48% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.