HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Klimontów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7361 mieszkańcówdochody własne 9276 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.65% do -0.6%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.59% do 17.95%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka62 367 zł133-6.7%19 855 zł86%-27 230 zł0.259
●RozwójProgramPodwyżka67 010 zł121-8.5%14 839 zł89%-22 223 zł0.285
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 706 zł124-9.0%25 130 zł86%-27 660 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka71 398 zł109-10.4%10 087 zł93%-17 478 zł0.367
RozwójProgramBez zmian52 743 zł121-6.7%37 515 zł84%-30 171 zł0.379
●Szeroki programProgramBez zmian48 114 zł133-4.8%42 424 zł80%-35 162 zł0.400
RozwójBez zmianPodwyżka64 325 zł112-10.8%20 186 zł89%-22 680 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian57 118 zł109-8.5%32 868 zł86%-25 442 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka56 704 zł116-10.4%29 948 zł84%-29 543 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian45 890 zł124-7.1%47 324 zł80%-35 330 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian50 496 zł112-9.0%42 442 zł83%-30 366 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka76 066 zł96-12.3%4977 zł96%-12 378 zł0.484
RozwójProgramObniżka42 207 zł121-5.2%54 512 zł79%-36 033 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian61 768 zł96-10.5%27 888 zł90%-20 362 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka46 572 zł109-7.1%49 875 zł81%-31 316 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka68 690 zł100-12.6%15 506 zł93%-17 962 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka61 333 zł104-12.1%24 992 zł86%-24 551 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian54 847 zł100-10.8%37 821 zł86%-25 664 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian43 154 zł116-8.5%51 769 zł79%-37 048 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka37 588 zł133-3.3%59 409 zł75%-41 012 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka51 209 zł96-9.2%44 910 zł85%-26 251 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian47 769 zł104-10.4%46 875 zł81%-32 072 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka40 283 zł112-7.6%58 932 zł78%-36 035 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka35 688 zł124-5.7%63 803 zł75%-40 987 zł0.560
Bez zmianBez zmianObniżka44 624 zł100-9.4%54 322 zł81%-31 345 zł0.577
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka65 708 zł92-13.9%20 338 zł91%-19 820 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian66 306 zł83-12.6%23 247 zł94%-15 413 zł0.594
OgraniczenieBez zmianPodwyżka73 330 zł87-14.5%10 537 zł96%-12 892 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 470 zł87-12.8%32 871 zł89%-20 615 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian52 130 zł92-12.1%42 242 zł84%-27 358 zł0.608
Głębokie cięcieProgramObniżka55 734 zł83-11.3%40 440 zł88%-21 317 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka33 148 zł116-7.1%67 942 zł74%-42 583 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka80 619 zł83-14.3%0 zł99%-7409 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka37 753 zł104-9.0%63 060 zł76%-37 619 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka49 234 zł87-11.4%49 387 zł84%-26 310 zł0.639
Bez zmianWstrzymanieObniżka42 104 zł92-10.8%58 439 zł80%-32 917 zł0.659
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka70 362 zł79-15.8%15 355 zł95%-14 735 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian56 766 zł79-14.1%37 278 zł87%-22 293 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 980 zł74-14.8%28 434 zł93%-15 696 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka46 727 zł79-12.8%53 489 zł83%-27 868 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianObniżka53 732 zł74-13.5%45 120 zł87%-21 406 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka77 857 zł74-16.5%5869 zł99%-7953 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 289 zł66-16.1%32 711 zł92%-17 360 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka51 238 zł66-14.8%49 094 zł86%-22 949 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka74 901 zł66-17.8%10 555 zł98%-9782 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 365 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.