HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sandomierski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy70 999 mieszkańcówdochody własne 8017 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.51% do 0.08%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów5.37% do 15.12%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne56 524 zł132-7.1%24 935 zł100%831 zł0.299
●RozwójDoinwestowanieAktywne53 585 zł137-7.1%27 657 zł100%-1872 zł0.325
●RozwójBez zmianAktywne59 643 zł119-8.9%21 134 zł100%4642 zł0.327
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne50 405 zł150-5.2%31 528 zł99%-5753 zł0.346
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne56 662 zł123-9.1%23 919 zł100%1880 zł0.348
●Szeroki programOgraniczenieAktywne62 924 zł110-9.8%17 951 zł100%7805 zł0.350
Bez zmianBez zmianAktywne62 662 zł105-10.9%17 461 zł100%8328 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne61 735 zł108-11.4%18 327 zł100%7460 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne65 966 zł97-11.6%14 236 zł100%11 529 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian44 284 zł127-7.8%39 618 zł99%-7818 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian47 514 zł114-9.6%36 450 zł100%-3927 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 662 zł105-10.6%32 721 zł100%-868 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian41 472 zł132-7.8%42 903 zł97%-10 423 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne67 652 zł90-13.1%11 966 zł100%13 812 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 660 zł118-9.8%39 788 zł99%-6592 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne66 713 zł93-13.6%12 846 zł100%12 931 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian38 181 zł145-5.9%46 140 zł93%-14 383 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian50 644 zł100-11.6%33 399 zł100%-162 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne68 913 zł83-13.6%10 646 zł100%15 131 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 715 zł103-12.1%34 275 zł100%-1032 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 817 zł92-12.3%29 639 zł100%2936 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja37 649 zł123-8.3%48 513 zł95%-12 662 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja40 947 zł110-10.1%45 257 zł99%-8718 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja44 033 zł101-11.0%41 610 zł99%-5706 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja34 902 zł128-8.3%51 716 zł92%-15 219 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 157 zł114-10.3%48 514 zł96%-11 336 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 616 zł85-13.8%27 981 zł100%5302 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja31 543 zł141-6.4%55 040 zł88%-19 232 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 675 zł88-14.3%28 870 zł100%4418 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja44 145 zł96-12.1%42 120 zł99%-4901 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne72 550 zł75-15.3%6578 zł100%19 190 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja43 216 zł99-12.5%42 995 zł99%-5771 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 255 zł88-12.8%38 440 zł100%-1849 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian56 875 zł78-14.3%26 670 zł100%6618 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne73 799 zł68-15.8%5271 zł100%20 495 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja49 122 zł81-14.3%36 696 zł100%569 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja48 181 zł84-14.7%37 585 zł100%-315 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian60 497 zł70-16.0%22 694 zł100%10 660 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja50 381 zł74-14.7%35 385 zł100%1885 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian61 743 zł63-16.4%21 409 zł100%11 963 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja54 007 zł66-16.4%31 461 zł100%5932 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne78 595 zł53-17.9%0 zł100%25 756 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja55 254 zł59-16.9%30 176 zł100%7235 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian66 524 zł48-18.5%16 441 zł100%17 205 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja60 038 zł44-19.0%25 183 zł100%12 483 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.