HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Iwaniska

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6208 mieszkańcówdochody własne 6307 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.83% do 0.77%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.2% do 29.37%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka83 253 zł133-10.2%17 005 zł78%-41 873 zł0.245
●RozwójProgramPodwyżka87 139 zł121-12.0%12 794 zł79%-37 663 zł0.278
Szeroki programBez zmianPodwyżka80 680 zł124-12.5%24 399 zł78%-41 218 zł0.339
●Bez zmianProgramPodwyżka90 788 zł109-13.8%8827 zł81%-33 696 zł0.364
RozwójProgramBez zmian73 814 zł121-10.2%42 092 zł78%-41 616 zł0.374
●Szeroki programProgramBez zmian69 937 zł133-8.4%46 145 zł75%-45 814 zł0.391
RozwójBez zmianPodwyżka84 551 zł112-14.2%20 233 zł79%-37 026 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian77 453 zł109-12.0%38 280 zł79%-37 662 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka78 078 zł116-13.8%30 410 zł78%-42 111 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian67 759 zł124-10.7%53 654 zł75%-45 021 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian71 620 zł112-12.5%49 619 zł78%-40 841 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka94 570 zł96-15.7%4655 zł83%-29 523 zł0.484
RozwójProgramObniżka63 955 zł121-8.8%64 628 zł74%-44 533 zł0.486
RozwójWstrzymaniePodwyżka81 956 zł104-15.5%26 236 zł79%-37 909 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka88 184 zł100-15.9%16 311 zł81%-33 077 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian81 222 zł96-13.9%34 303 zł81%-33 505 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka67 587 zł109-10.7%60 824 zł77%-40 588 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian65 396 zł116-12.0%59 232 zł74%-45 823 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian75 243 zł100-14.2%45 825 zł79%-36 905 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka60 085 zł133-7.0%68 673 zł72%-48 721 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka71 348 zł96-12.6%56 865 zł79%-36 443 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian69 264 zł104-13.8%55 189 zł77%-41 634 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka62 054 zł112-11.1%71 520 zł74%-43 655 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka58 201 zł124-9.3%75 548 zł72%-47 826 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka85 597 zł92-17.2%22 409 zł81%-33 950 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka65 670 zł100-12.9%67 734 zł77%-39 728 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian84 913 zł83-15.9%30 608 zł82%-29 445 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka91 947 zł87-17.8%12 343 zł84%-28 924 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian78 994 zł87-16.1%41 877 zł81%-32 768 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian72 895 zł92-15.5%51 387 zł78%-37 688 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka56 015 zł116-10.7%80 747 zł70%-48 562 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka98 273 zł83-17.6%644 zł87%-25 447 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka75 030 zł83-14.6%53 317 zł80%-32 393 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka59 876 zł104-12.5%76 711 zł73%-44 382 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka69 412 zł87-14.8%63 940 zł78%-35 604 zł0.646
Bez zmianWstrzymanieObniżka63 499 zł92-14.2%72 917 zł77%-40 445 zł0.663
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka89 369 zł79-19.0%18 445 zł83%-29 785 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian76 655 zł79-17.4%47 421 zł80%-33 540 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian82 667 zł74-18.0%38 337 zł83%-28 728 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka95 631 zł74-19.7%8583 zł87%-24 868 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka67 250 zł79-16.1%69 070 zł78%-36 309 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianObniżka73 077 zł74-16.8%60 408 zł81%-31 574 zł0.736
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian80 336 zł66-19.3%43 837 zł82%-29 488 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka93 063 zł66-20.9%14 590 zł85%-25 718 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka70 923 zł66-18.0%65 530 zł80%-32 268 zł0.826

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 300 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.81 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 65% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.