HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kazimierza Wielka

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy15 067 mieszkańcówdochody własne 7342 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.27% do 0.37%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.03% do 27.78%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka89 208 zł133-5.0%17 848 zł79%-42 151 zł0.241
●RozwójProgramPodwyżka93 335 zł121-6.9%13 399 zł80%-37 702 zł0.276
Szeroki programBez zmianPodwyżka86 266 zł124-7.4%25 965 zł79%-41 647 zł0.337
●Bez zmianProgramPodwyżka97 218 zł109-8.8%9200 zł82%-33 503 zł0.363
RozwójProgramBez zmian78 669 zł121-5.0%44 949 zł78%-42 429 zł0.373
●Szeroki programProgramBez zmian74 553 zł133-3.1%49 277 zł76%-46 865 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka90 374 zł112-9.2%21 575 zł80%-37 219 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian82 541 zł109-6.9%40 868 zł79%-38 243 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka83 342 zł116-8.8%32 441 zł79%-42 723 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian72 047 zł124-5.5%57 301 zł76%-46 199 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian76 143 zł112-7.4%52 993 zł78%-41 785 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka101 279 zł96-10.8%4754 zł85%-29 057 zł0.483
RozwójProgramObniżka67 822 zł121-3.6%68 923 zł75%-45 916 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka87 458 zł104-10.6%28 113 zł80%-38 285 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka94 238 zł100-11.1%17 503 zł82%-33 041 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian86 589 zł96-9.0%36 570 zł82%-33 814 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka71 686 zł109-5.5%64 851 zł77%-41 740 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian69 386 zł116-6.9%63 303 zł75%-47 170 zł0.515
●Szeroki programProgramObniżka63 713 zł133-1.6%73 243 zł72%-50 342 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian79 997 zł100-9.2%48 933 zł79%-37 620 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka75 724 zł96-7.6%60 565 zł79%-37 322 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian73 491 zł104-8.8%58 986 zł77%-42 746 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka65 620 zł112-6.0%76 288 zł75%-45 152 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka61 531 zł124-4.1%80 586 zł72%-49 556 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka91 331 zł92-12.4%24 032 zł82%-34 097 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka69 466 zł100-7.9%72 237 zł77%-40 996 zł0.584
Głębokie cięcieProgramBez zmian90 547 zł83-11.1%32 598 zł83%-29 490 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka98 277 zł87-13.0%13 215 zł84%-28 619 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian84 023 zł87-11.2%44 660 zł82%-33 214 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian77 353 zł92-10.6%54 918 zł79%-38 571 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka59 067 zł116-5.5%86 183 zł71%-50 450 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka105 250 zł83-12.8%484 zł86%-24 717 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka79 672 zł83-9.7%56 771 zł81%-33 010 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka63 163 zł104-7.4%81 875 zł74%-46 036 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka73 482 zł87-9.9%68 123 zł79%-36 604 zł0.648
Bez zmianWstrzymanieObniżka67 017 zł92-9.2%77 815 zł77%-41 871 zł0.665
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka95 380 zł79-14.3%19 732 zł84%-29 662 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian81 389 zł79-12.6%50 633 zł80%-34 154 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian87 960 zł74-13.3%40 873 zł83%-28 914 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka102 227 zł74-15.0%9190 zł86%-24 303 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka71 043 zł79-11.2%73 625 zł79%-37 466 zł0.736
Głębokie cięcieBez zmianObniżka77 409 zł74-11.9%64 364 zł81%-32 315 zł0.738
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian85 336 zł66-14.6%46 771 zł83%-29 841 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka99 340 zł66-16.3%15 632 zł86%-25 334 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka74 980 zł66-13.3%69 857 zł80%-33 166 zł0.829

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 321 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.40 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.