HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gnojno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4194 mieszkańcówdochody własne 9283 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.38% do 0.03%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-15.46% do 39.87%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka190 217 zł133-2.4%20 954 zł68%-86 334 zł0.200
●RozwójProgramPodwyżka194 832 zł121-4.3%15 970 zł70%-81 350 zł0.258
Szeroki programBez zmianPodwyżka184 067 zł124-4.8%44 294 zł68%-84 982 zł0.312
RozwójProgramBez zmian170 337 zł121-2.4%94 182 zł68%-84 140 zł0.356
●Szeroki programProgramBez zmian165 735 zł133-0.4%99 058 zł66%-89 108 zł0.356
●Bez zmianProgramPodwyżka199 192 zł109-6.2%11 248 zł71%-76 629 zł0.357
RozwójBez zmianPodwyżka188 658 zł112-6.7%39 431 zł70%-80 026 zł0.385
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka179 035 zł116-6.2%60 531 zł68%-85 805 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian174 684 zł109-4.3%89 567 zł68%-79 434 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian160 286 zł124-2.9%121 920 zł66%-87 649 zł0.432
RozwójBez zmianBez zmian164 863 zł112-4.8%117 071 zł68%-82 709 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka183 636 zł104-8.1%55 656 zł69%-80 836 zł0.478
RozwójProgramObniżka152 177 zł121-0.9%153 547 zł65%-86 202 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka203 825 zł96-8.3%6177 zł72%-71 558 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka192 995 zł100-8.5%34 827 zł71%-75 331 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian179 300 zł96-6.4%84 704 zł70%-74 383 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka156 514 zł109-2.9%148 942 zł67%-81 507 zł0.499
●Szeroki programProgramObniżka147 585 zł133+1.1%158 412 zł63%-91 158 zł0.501
Szeroki programWstrzymanieBez zmian155 673 zł116-4.3%136 897 zł65%-88 398 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian169 187 zł100-6.7%112 482 zł68%-78 029 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian160 261 zł104-6.2%132 037 zł67%-83 446 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka161 118 zł96-5.0%144 553 zł68%-76 471 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka142 656 zł124-1.4%179 684 zł63%-89 621 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka147 224 zł112-3.3%174 846 zł64%-84 692 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka187 983 zł92-9.9%51 041 zł70%-76 129 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka151 538 zł100-5.3%170 552 zł67%-80 024 zł0.600
Głębokie cięcieProgramBez zmian183 804 zł83-8.5%80 428 zł72%-69 462 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka197 600 zł87-10.6%29 900 zł72%-70 291 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka138 356 zł116-2.9%193 719 zł63%-90 316 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian164 594 zł92-8.1%127 437 zł68%-78 755 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka208 345 zł83-10.4%1315 zł73%-66 618 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian173 775 zł87-8.7%107 960 zł70%-73 009 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka142 934 zł104-4.8%188 870 zł64%-85 375 zł0.636
Głębokie cięcieProgramObniżka165 610 zł83-7.1%140 288 zł70%-71 563 zł0.641
OgraniczenieBez zmianObniżka156 113 zł87-7.3%166 212 zł68%-75 019 zł0.669
Bez zmianWstrzymanieObniżka147 257 zł92-6.7%184 526 zł66%-80 696 zł0.684
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka192 600 zł79-11.9%46 100 zł72%-71 074 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian169 195 zł79-10.1%122 867 zł69%-73 720 zł0.711
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian178 252 zł74-10.8%103 709 zł72%-68 118 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka202 093 zł74-12.6%25 415 zł73%-65 380 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka151 845 zł79-8.7%180 174 zł68%-75 676 zł0.759
Głębokie cięcieBez zmianObniżka160 579 zł74-9.5%161 972 zł69%-70 142 zł0.761
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian173 684 zł66-12.2%118 606 zł71%-68 814 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka197 105 zł66-13.9%41 574 zł73%-66 150 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka156 323 zł66-10.8%175 923 zł68%-70 784 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 363 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.69 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.