HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat buski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy67 157 mieszkańcówdochody własne 8060 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.89% do 0.02%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.22% do 20.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne59 380 zł132-4.4%25 470 zł79%-37 563 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne56 427 zł137-4.4%27 812 zł78%-39 896 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne62 474 zł119-6.3%21 327 zł81%-33 419 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne53 272 zł150-2.5%32 017 zł76%-44 110 zł0.343
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne59 481 zł123-6.5%23 760 zł80%-35 812 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne65 768 zł110-7.3%18 540 zł82%-30 632 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne65 471 zł105-8.4%17 340 zł83%-29 401 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne64 543 zł108-8.8%18 209 zł82%-30 272 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne68 786 zł97-9.1%14 483 zł85%-26 576 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian46 955 zł127-5.2%45 149 zł76%-42 562 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian50 161 zł114-7.1%42 725 zł77%-38 371 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian53 321 zł105-8.0%38 385 zł78%-35 655 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian44 130 zł132-5.2%49 056 zł73%-44 830 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 450 zł90-10.7%11 884 zł86%-23 956 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 510 zł93-11.1%12 768 zł86%-24 841 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian47 296 zł118-7.3%46 687 zł76%-40 699 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian40 863 zł145-3.3%51 635 zł71%-49 090 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian53 270 zł100-9.1%40 421 zł79%-34 306 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne71 710 zł83-11.1%10 568 zł87%-22 641 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian52 340 zł103-9.6%41 310 zł78%-35 179 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian56 452 zł92-9.8%36 061 zł81%-31 551 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja40 225 zł123-5.7%57 959 zł72%-45 490 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja43 500 zł110-7.5%55 431 zł75%-41 263 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja46 596 zł101-8.5%51 205 zł76%-38 577 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja37 465 zł128-5.7%61 766 zł70%-47 727 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja40 699 zł114-7.7%59 279 zł73%-43 560 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 231 zł85-11.4%35 134 zł82%-28 881 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja34 129 zł141-3.7%64 361 zł66%-52 023 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian57 289 zł88-11.8%36 037 zł82%-29 768 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja46 676 zł96-9.6%53 008 zł76%-37 162 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 336 zł75-12.9%6536 zł91%-18 617 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja45 747 zł99-10.0%53 896 zł76%-38 035 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja49 796 zł88-10.3%48 762 zł78%-34 437 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian59 489 zł78-11.8%33 837 zł83%-27 568 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 584 zł68-13.3%5233 zł93%-17 315 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja51 642 zł81-11.8%47 717 zł80%-31 732 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja50 700 zł84-12.3%48 618 zł80%-32 619 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 100 zł70-13.6%29 950 zł85%-23 562 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja52 900 zł74-12.3%46 418 zł81%-30 419 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian64 346 zł63-14.0%28 666 zł86%-22 262 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja56 515 zł66-14.0%42 528 zł83%-26 408 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne81 370 zł53-15.5%0 zł96%-12 092 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja57 762 zł59-14.5%41 243 zł84%-25 108 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian69 115 zł48-16.2%23 752 zł91%-17 058 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja62 535 zł44-16.6%36 326 zł87%-19 899 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 290 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.