HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat skarżyski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy67 152 mieszkańcówdochody własne 6650 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.72% do -0.31%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.1% do 19.82%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne51 785 zł132-9.8%23 176 zł86%-21 535 zł0.305
●RozwójBez zmianAktywne54 738 zł119-11.6%19 417 zł90%-17 768 zł0.331
●RozwójDoinwestowanieAktywne49 113 zł137-9.8%25 428 zł84%-23 772 zł0.332
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne52 030 zł123-11.8%21 733 zł86%-20 057 zł0.353
●Szeroki programOgraniczenieAktywne57 630 zł110-12.5%16 855 zł92%-15 214 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne46 109 zł150-8.0%29 238 zł82%-27 597 zł0.356
Bez zmianBez zmianAktywne57 607 zł105-13.6%15 777 zł94%-14 109 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne56 619 zł108-14.0%16 715 zł92%-15 048 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne60 519 zł97-14.3%13 161 zł96%-11 521 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian41 263 zł127-10.6%38 494 zł82%-26 625 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian44 313 zł114-12.4%35 855 zł84%-22 809 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian47 090 zł105-13.2%32 237 zł86%-20 325 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian38 701 zł132-10.6%41 808 zł80%-28 797 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne62 127 zł90-15.8%10 839 zł98%-9180 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian41 715 zł118-12.5%39 210 zł82%-25 033 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne61 128 zł93-16.2%11 789 zł97%-10 131 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian35 601 zł145-8.7%44 504 zł76%-32 671 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian47 279 zł100-14.3%33 314 zł86%-19 100 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne63 328 zł83-16.2%9589 zł98%-7931 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian46 289 zł103-14.7%34 271 zł86%-20 041 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian50 077 zł92-15.0%29 697 zł90%-16 581 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja35 597 zł123-11.0%48 144 zł79%-29 522 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja38 707 zł110-12.8%45 469 zł82%-25 670 zł0.547
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja41 429 zł101-13.7%41 960 zł84%-23 217 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja33 092 zł128-11.0%51 369 zł76%-31 663 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja36 164 zł114-13.0%48 730 zł79%-27 864 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 784 zł85-16.4%28 540 zł92%-14 188 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja29 932 zł141-9.2%54 159 zł75%-35 573 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja41 732 zł96-14.7%42 919 zł84%-21 926 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian50 783 zł88-16.9%29 508 zł92%-15 141 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne66 569 zł75-17.9%5990 zł99%-4340 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja40 742 zł99-15.2%43 875 zł84%-22 867 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja44 475 zł88-15.4%39 390 zł86%-19 437 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian52 983 zł78-16.9%27 308 zł94%-12 941 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne67 760 zł68-18.3%4751 zł100%-3102 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja46 240 zł81-16.9%38 141 zł88%-17 010 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja45 240 zł84-17.3%39 108 zł87%-17 962 zł0.652
LikwidacjaBez zmianBez zmian56 211 zł70-18.5%23 851 zł98%-9364 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja47 440 zł74-17.3%36 908 zł91%-15 762 zł0.667
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian57 401 zł63-19.0%22 629 zł98%-8128 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja50 671 zł66-19.0%33 448 zł94%-12 182 zł0.720
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne72 118 zł53-20.4%0 zł100%1641 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja51 862 zł59-19.4%32 225 zł96%-10 945 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian61 745 zł48-21.0%18 152 zł99%-3401 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja56 209 zł44-21.4%27 739 zł99%-6214 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 268 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.24 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.