HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bodzechów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 538 mieszkańcówdochody własne 6832 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.54% do 0.76%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.1% do 27.62%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka65 548 zł133-4.4%17 750 zł68%-55 343 zł0.259
●RozwójProgramPodwyżka69 539 zł121-6.3%13 446 zł71%-51 039 zł0.285
Szeroki programBez zmianPodwyżka63 413 zł124-6.8%24 509 zł68%-54 324 zł0.348
●Bez zmianProgramPodwyżka73 289 zł109-8.2%9389 zł73%-46 982 zł0.366
RozwójProgramBez zmian57 342 zł121-4.4%41 907 zł67%-54 133 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka67 386 zł112-8.6%20 253 zł71%-50 040 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian53 361 zł133-2.5%46 083 zł64%-58 424 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian61 083 zł109-6.3%37 977 zł69%-50 088 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka61 027 zł116-8.2%30 395 zł67%-55 032 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian51 591 zł124-4.9%53 350 zł64%-57 293 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian55 555 zł112-6.8%49 195 zł67%-53 022 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka77 191 zł96-10.2%5112 zł76%-42 705 zł0.484
RozwójProgramObniżka48 322 zł121-3.0%64 001 zł63%-56 415 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian64 971 zł96-8.4%33 859 zł72%-45 827 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka71 120 zł100-10.5%16 318 zł73%-46 002 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka52 056 zł109-4.9%60 078 zł66%-52 379 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka65 008 zł104-10.0%26 220 zł70%-50 738 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian59 278 zł100-8.6%45 283 zł69%-48 996 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian49 427 zł116-6.3%58 835 zł63%-57 926 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka44 349 zł133-1.0%68 168 zł61%-60 697 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka55 935 zł96-7.0%55 980 zł68%-48 130 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian53 397 zł104-8.2%54 671 zł66%-53 645 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka46 806 zł112-5.4%70 661 zł63%-55 222 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka42 850 zł124-3.4%74 809 zł61%-59 484 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka50 522 zł100-7.3%66 757 zł66%-51 205 zł0.577
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka68 749 zł92-11.8%22 289 zł73%-46 691 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian68 777 zł83-10.5%30 052 zł74%-41 665 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka75 001 zł87-12.4%12 209 zł76%-41 748 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 146 zł87-10.6%41 193 zł72%-44 758 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian57 128 zł92-10.0%50 752 zł68%-49 610 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka40 850 zł116-4.9%79 919 zł60%-60 062 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka59 732 zł83-9.1%52 336 zł71%-43 979 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka81 008 zł83-12.3%991 zł78%-38 529 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka44 813 zł104-6.8%75 764 zł63%-55 790 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka54 381 zł87-9.3%62 839 zł68%-46 979 zł0.639
Bez zmianWstrzymanieObniżka48 536 zł92-8.6%71 852 zł65%-51 765 zł0.657
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka72 640 zł79-13.8%18 169 zł75%-42 424 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian61 006 zł79-12.0%46 646 zł71%-45 360 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian66 933 zł74-12.7%37 558 zł75%-40 618 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka52 404 zł79-10.6%67 870 zł67%-47 527 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianObniżka58 159 zł74-11.4%59 213 zł72%-42 850 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka78 799 zł74-14.5%8350 zł78%-37 593 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian64 801 zł66-14.0%42 955 zł74%-41 209 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka56 191 zł66-12.7%64 236 zł71%-43 387 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka76 447 zł66-15.8%14 249 zł78%-38 258 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 309 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.94 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 92% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.