HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Końskie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy32 117 mieszkańcówdochody własne 6314 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.9% do 0.36%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.58% do 23.46%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka50 095 zł133-8.0%16 861 zł74%-41 062 zł0.275
●RozwójProgramPodwyżka53 968 zł121-9.8%12 694 zł77%-36 896 zł0.293
Szeroki programBez zmianPodwyżka48 487 zł124-10.3%21 321 zł74%-40 352 zł0.358
●Bez zmianProgramPodwyżka57 603 zł109-11.6%8772 zł79%-32 973 zł0.369
RozwójProgramBez zmian43 443 zł121-8.0%33 343 zł72%-40 743 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka52 344 zł112-12.1%17 199 zł77%-36 204 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian47 069 zł109-9.8%29 539 zł76%-36 832 zł0.411
●Szeroki programProgramBez zmian39 579 zł133-6.1%37 389 zł68%-44 897 zł0.413
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka46 462 zł116-11.6%25 605 zł73%-41 180 zł0.435
Szeroki programBez zmianBez zmian38 291 zł124-8.5%42 137 zł68%-44 054 zł0.462
RozwójBez zmianBez zmian42 138 zł112-10.3%38 110 zł72%-39 918 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka61 368 zł96-13.6%4655 zł81%-28 856 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka39 284 zł109-8.5%45 586 zł71%-39 678 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian50 822 zł96-11.8%25 573 zł77%-32 731 zł0.487
RozwójProgramObniżka35 665 zł121-6.6%49 383 zł67%-43 580 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka55 963 zł100-13.9%13 320 zł79%-32 299 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka50 326 zł104-13.4%21 475 zł76%-37 023 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian45 748 zł100-12.1%34 324 zł76%-36 025 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian36 459 zł116-9.8%46 087 zł67%-44 794 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka43 028 zł96-10.5%41 630 zł75%-35 588 zł0.530
●Szeroki programProgramObniżka31 808 zł133-4.7%53 420 zł64%-47 726 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian40 314 zł104-11.6%42 052 zł71%-40 649 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka34 596 zł112-8.9%53 685 zł67%-42 657 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka30 756 zł124-7.1%57 704 zł64%-46 784 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka38 199 zł100-10.7%49 906 zł71%-38 772 zł0.571
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka53 953 zł92-15.2%17 590 zł78%-33 109 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian54 497 zł83-13.9%21 855 zł80%-28 722 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian49 482 zł87-14.0%30 378 zł77%-31 944 zł0.602
Bez zmianWstrzymanieBez zmian43 931 zł92-13.4%38 258 zł75%-36 747 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka59 709 zł87-15.8%9323 zł81%-28 204 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka46 694 zł83-12.5%38 042 zł77%-31 590 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka29 068 zł116-8.5%61 375 zł63%-47 460 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka32 915 zł104-10.3%57 348 zł67%-43 324 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka65 054 zł83-15.6%684 zł84%-24 834 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka41 924 zł87-12.7%46 038 zł75%-34 703 zł0.632
Bez zmianWstrzymanieObniżka36 525 zł92-12.1%53 562 zł70%-39 431 zł0.651
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian47 674 zł79-15.3%34 302 zł77%-32 656 zł0.692
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka57 708 zł79-17.0%13 621 zł80%-29 002 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian53 139 zł74-16.0%26 810 zł80%-27 956 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka40 259 zł79-14.0%49 624 zł75%-35 351 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianObniżka45 573 zł74-14.7%42 531 zł77%-30 726 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka63 378 zł74-17.7%5581 zł84%-24 201 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian51 339 zł66-17.3%30 667 zł80%-28 657 zł0.801
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka43 916 zł66-16.0%46 109 zł77%-31 363 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka61 385 zł66-19.0%9811 zł83%-24 988 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 299 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.62 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 77% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.