HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Fałków

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3886 mieszkańcówdochody własne 10 057 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.48% do 0.99%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.45% do 26.38%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka126 257 zł133-12.0%21 890 zł85%-46 210 zł0.223
●RozwójProgramPodwyżka131 167 zł121-13.7%16 409 zł87%-40 748 zł0.268
Szeroki programBez zmianPodwyżka121 483 zł124-14.2%32 958 zł84%-46 674 zł0.327
●Bez zmianProgramPodwyżka135 817 zł109-15.5%11 198 zł90%-35 557 zł0.361
RozwójProgramBez zmian110 620 zł121-12.0%56 246 zł83%-48 750 zł0.365
●Szeroki programProgramBez zmian105 726 zł133-10.2%61 416 zł82%-54 190 zł0.373
RozwójBez zmianPodwyżka126 368 zł112-15.9%27 570 zł87%-41 241 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian115 254 zł109-13.7%51 343 zł85%-43 579 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka117 100 zł116-15.5%41 499 zł83%-48 850 zł0.412
Szeroki programBez zmianBez zmian101 566 zł124-12.4%71 897 zł81%-54 382 zł0.441
RozwójBez zmianBez zmian106 434 zł112-14.2%66 757 zł83%-48 969 zł0.464
RozwójProgramObniżka95 425 zł121-10.6%86 523 zł80%-54 651 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka140 803 zł96-17.3%5519 zł94%-29 902 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka121 996 zł104-17.2%36 095 zł86%-43 400 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka130 992 zł100-17.6%22 451 zł89%-36 077 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian120 220 zł96-15.6%46 054 zł87%-37 952 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka100 048 zł109-12.4%81 632 zł82%-49 496 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka90 543 zł133-8.8%91 680 zł78%-60 076 zł0.509
Szeroki programWstrzymanieBez zmian97 554 zł116-13.7%79 841 zł80%-56 381 zł0.512
Bez zmianBez zmianBez zmian111 043 zł100-15.9%61 882 zł84%-43 827 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka104 999 zł96-14.3%76 359 zł84%-43 888 zł0.545
RozwójWstrzymanieBez zmian102 434 zł104-15.5%74 675 zł82%-50 953 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka86 839 zł124-11.1%101 295 zł78%-60 066 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka91 695 zł112-12.9%96 167 zł79%-54 670 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka126 633 zł92-18.8%30 960 zł89%-38 220 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka96 292 zł100-14.6%91 305 zł82%-49 543 zł0.590
Głębokie cięcieProgramBez zmian125 059 zł83-17.6%41 148 zł90%-32 481 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka135 948 zł87-19.4%17 006 zł93%-30 455 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian115 979 zł87-17.8%56 625 zł87%-38 232 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian107 055 zł92-17.2%69 774 zł84%-45 795 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka83 102 zł116-12.4%108 630 zł77%-61 937 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka145 661 zł83-19.3%0 zł96%-24 406 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka109 824 zł83-16.3%71 649 zł86%-38 437 zł0.629
RozwójWstrzymanieObniżka87 971 zł104-14.2%103 490 zł78%-56 524 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka101 214 zł87-16.5%86 189 zł83%-43 968 zł0.656
Bez zmianWstrzymanieObniżka92 579 zł92-15.9%98 615 zł81%-51 382 zł0.674
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka131 605 zł79-20.6%25 618 zł91%-32 578 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian112 006 zł79-19.0%64 467 zł86%-40 180 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian120 790 zł74-19.7%51 960 zł90%-32 793 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka140 778 zł74-21.3%11 977 zł96%-24 991 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka97 515 zł79-17.8%93 411 zł83%-45 787 zł0.746
Głębokie cięcieBez zmianObniżka106 010 zł74-18.4%81 594 zł86%-38 548 zł0.746
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian116 831 zł66-20.9%59 686 zł89%-34 722 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka136 449 zł66-22.5%20 431 zł95%-27 094 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka102 326 zł66-19.7%88 803 zł85%-40 348 zł0.839

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 388 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.