HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Górno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy15 234 mieszkańcówdochody własne 6769 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.04% do 1.88%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6% do 25.84%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka68 723 zł133+14.9%16 825 zł77%-38 777 zł0.257
●RozwójProgramPodwyżka72 610 zł121+12.6%12 676 zł79%-34 628 zł0.284
Szeroki programBez zmianPodwyżka66 645 zł124+12.1%22 863 zł77%-37 998 zł0.346
●Bez zmianProgramPodwyżka76 258 zł109+10.4%8771 zł80%-30 723 zł0.366
RozwójProgramBez zmian60 516 zł121+14.9%38 492 zł75%-38 541 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka70 514 zł112+9.9%18 805 zł79%-33 869 zł0.400
●Szeroki programProgramBez zmian56 638 zł133+17.1%42 561 zł72%-42 680 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian64 156 zł109+12.6%34 667 zł78%-34 646 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka64 362 zł116+10.4%28 152 zł76%-38 740 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian54 920 zł124+14.3%48 845 zł72%-41 769 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian58 781 zł112+12.1%44 796 zł75%-37 650 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka80 030 zł96+8.0%4688 zł82%-26 640 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka74 144 zł100+7.7%14 990 zł80%-29 984 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian67 918 zł96+10.2%30 683 zł79%-30 576 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka68 237 zł104+8.2%24 087 zł79%-34 603 zł0.488
RozwójProgramObniżka51 576 zł121+16.6%58 318 zł71%-41 427 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka55 209 zł109+14.3%54 500 zł74%-37 540 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian62 403 zł100+9.9%40 991 zł78%-33 775 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian52 854 zł116+12.6%53 681 zł71%-42 426 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka47 703 zł133+18.9%62 380 zł68%-45 559 zł0.528
OgraniczenieProgramObniżka58 963 zł96+11.8%50 524 zł77%-33 479 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian56 721 zł104+10.4%49 625 zł75%-38 300 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka50 108 zł112+13.7%64 056 zł71%-40 439 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka46 253 zł124+16.0%68 098 zł68%-44 550 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka71 874 zł92+6.1%20 264 zł80%-30 711 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka53 724 zł100+11.5%60 257 zł75%-36 571 zł0.578
Głębokie cięcieProgramBez zmian71 603 zł83+7.7%26 972 zł82%-26 594 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka77 896 zł87+5.4%11 016 zł82%-25 924 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian66 144 zł87+7.5%37 028 zł79%-29 727 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian60 350 zł92+8.2%45 812 zł77%-34 417 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka44 349 zł116+14.3%72 597 zł67%-45 145 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka83 725 zł83+5.6%750 zł85%-22 646 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka62 640 zł83+9.3%46 962 zł79%-29 507 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka48 209 zł104+12.1%68 548 zł71%-41 026 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka57 457 zł87+9.1%56 414 zł77%-32 533 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieObniżka51 831 zł92+9.9%64 742 zł74%-37 151 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka75 634 zł79+3.8%16 282 zł82%-26 640 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian64 099 zł79+5.9%41 842 zł79%-30 360 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian69 810 zł74+5.1%33 489 zł82%-25 768 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka55 572 zł79+7.5%60 835 zł77%-33 103 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianObniżka61 115 zł74+6.6%52 911 zł79%-28 583 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka81 572 zł74+3.0%7278 zł85%-21 952 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian67 772 zł66+3.5%38 240 zł81%-26 391 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka79 317 zł66+1.5%12 482 zł85%-22 660 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka59 238 zł66+5.1%57 325 zł79%-29 144 zł0.820

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 300 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.