HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chmielnik

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy10 643 mieszkańcówdochody własne 7891 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.79% do 0.19%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.83% do 19.04%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka53 781 zł133-3.6%18 062 zł82%-30 818 zł0.268
●RozwójProgramPodwyżka58 042 zł121-5.5%13 465 zł85%-26 228 zł0.289
Szeroki programBez zmianPodwyżka51 729 zł124-6.0%22 748 zł82%-30 757 zł0.354
●Bez zmianProgramPodwyżka62 056 zł109-7.4%9122 zł87%-21 892 zł0.368
RozwójProgramBez zmian45 844 zł121-3.6%34 004 zł80%-32 409 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka55 969 zł112-7.9%18 213 zł84%-26 191 zł0.404
●Szeroki programProgramBez zmian41 594 zł133-1.6%38 485 zł76%-36 985 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian49 847 zł109-5.5%29 775 zł82%-28 087 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka49 267 zł116-7.4%27 010 zł81%-32 154 zł0.433
Szeroki programBez zmianBez zmian39 915 zł124-4.1%42 840 zł76%-36 719 zł0.459
RozwójBez zmianBez zmian44 144 zł112-6.0%38 383 zł79%-32 166 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka66 274 zł96-9.4%4505 zł92%-17 283 zł0.484
RozwójProgramObniżka36 834 zł121-2.1%49 456 zł75%-36 968 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka40 829 zł109-4.1%45 236 zł79%-32 656 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian54 050 zł96-7.6%25 300 zł85%-23 495 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka59 963 zł100-9.7%13 930 zł87%-21 878 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka53 516 zł104-9.2%22 465 zł84%-27 578 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian48 126 zł100-7.9%34 176 zł82%-27 867 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian37 679 zł116-5.5%46 758 zł75%-37 985 zł0.524
●Szeroki programProgramObniżka32 593 zł133-0.2%53 927 zł73%-41 533 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka45 021 zł96-6.2%40 772 zł81%-28 077 zł0.531
RozwójWstrzymanieBez zmian41 917 zł104-7.4%42 291 zł79%-33 422 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka35 410 zł112-4.6%53 377 zł75%-36 573 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka31 189 zł124-2.6%57 825 zł72%-41 115 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka39 384 zł100-6.5%49 180 zł78%-32 284 zł0.574
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka57 519 zł92-11.1%18 172 zł86%-23 254 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian58 158 zł83-9.7%21 106 zł89%-19 015 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 306 zł87-9.9%29 727 zł85%-23 301 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka64 157 zł87-11.7%9427 zł92%-17 295 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian45 908 zł92-9.2%38 075 zł81%-29 112 zł0.606
Głębokie cięcieProgramObniżka49 119 zł83-8.3%36 719 zł84%-23 609 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka29 122 zł116-4.1%61 468 zł70%-42 285 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka70 395 zł83-11.5%18 zł96%-12 787 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka33 351 zł104-6.0%57 010 zł75%-37 733 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka43 554 zł87-8.5%44 753 zł81%-27 731 zł0.635
Bez zmianWstrzymanieObniżka37 334 zł92-7.9%52 803 zł76%-33 433 zł0.654
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka61 724 zł79-13.0%13 683 zł90%-18 657 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian50 099 zł79-11.2%33 613 zł84%-24 534 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian56 392 zł74-12.0%25 709 zł89%-18 846 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka41 514 zł79-9.9%48 354 zł81%-28 868 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianObniżka47 629 zł74-10.6%40 864 zł84%-23 288 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka68 256 zł74-13.7%5219 zł96%-12 824 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian54 194 zł66-13.3%29 497 zł87%-20 067 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka45 599 zł66-12.0%44 379 zł84%-24 413 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka65 833 zł66-15.0%9376 zł95%-14 174 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 332 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.69 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.