HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kielecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy211 645 mieszkańcówdochody własne 7581 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.13% do 0.47%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.21% do 17.91%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne55 484 zł132+6.8%23 762 zł92%-14 928 zł0.302
●RozwójDoinwestowanieAktywne52 697 zł137+6.8%26 113 zł89%-17 252 zł0.328
●RozwójBez zmianAktywne58 504 zł119+4.7%19 957 zł95%-11 140 zł0.329
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne55 685 zł123+4.5%22 387 zł93%-13 509 zł0.350
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne49 621 zł150+9.0%29 982 zł86%-21 103 zł0.350
●Szeroki programOgraniczenieAktywne61 569 zł110+3.7%17 232 zł97%-8453 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne61 439 zł105+2.4%16 283 zł98%-7456 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne60 480 zł108+1.9%17 193 zł97%-8373 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne64 520 zł97+1.6%13 507 zł99%-4744 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian44 146 zł127+6.0%39 657 zł85%-20 917 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian47 270 zł114+3.9%36 973 zł89%-17 055 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 212 zł105+2.9%33 234 zł91%-14 409 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian41 478 zł132+6.0%43 044 zł84%-23 194 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne66 157 zł90-0.1%11 177 zł99%-2406 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 569 zł118+3.7%40 394 zł86%-19 379 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne65 187 zł93-0.6%12 100 zł99%-3335 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian38 298 zł145+8.1%45 791 zł80%-27 120 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian50 308 zł100+1.6%34 381 zł93%-13 299 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne67 387 zł83-0.6%9900 zł100%-1135 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 347 zł103+1.1%35 304 zł91%-14 213 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 267 zł92+0.8%30 627 zł95%-10 626 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja38 033 zł123+5.5%49 665 zł82%-24 319 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja41 221 zł110+3.4%46 884 zł85%-20 417 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja44 104 zł101+2.3%43 237 zł87%-17 807 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja35 426 zł128+5.5%52 960 zł80%-26 561 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 579 zł114+3.2%50 214 zł83%-22 706 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 010 zł85-0.9%29 376 zł97%-8220 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja32 182 zł141+7.6%55 802 zł77%-30 526 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 038 zł88-1.4%30 311 zł96%-9147 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja44 321 zł96+1.1%44 198 zł88%-16 623 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne70 791 zł75-2.5%6168 zł100%2548 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja43 361 zł99+0.6%45 120 zł87%-17 536 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 221 zł88+0.3%40 534 zł91%-13 984 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian56 238 zł78-1.4%28 111 zł98%-6947 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne72 010 zł68-3.0%4903 zł100%3807 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja49 027 zł81-1.4%39 187 zł94%-11 539 zł0.644
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja48 055 zł84-1.9%40 122 zł93%-12 465 zł0.653
LikwidacjaBez zmianBez zmian59 628 zł70-3.3%24 464 zł99%-3257 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja50 255 zł74-1.9%37 922 zł95%-10 265 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian60 844 zł63-3.8%23 211 zł99%-2000 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja53 648 zł66-3.8%34 272 zł98%-6552 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne76 550 zł53-5.4%0 zł100%8657 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja54 865 zł59-4.3%33 018 zł99%-5290 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian65 370 zł48-6.2%18 529 zł100%2833 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja59 394 zł44-6.7%28 322 zł100%-407 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 278 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.69 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 25% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.