Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Skierniewice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy45 121 mieszkańcówdochody własne 10 646 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.2% do 0.66%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.03% do 24.11%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	108 454 zł	132	-2.8%	29 870 zł	82%	-46 850 zł	0.264
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	104 639 zł	137	-2.8%	32 679 zł	81%	-49 635 zł	0.288
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	101 491 zł	150	-0.8%	37 451 zł	80%	-54 431 zł	0.298
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	111 522 zł	119	-4.7%	25 177 zł	84%	-42 146 zł	0.307
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	107 657 zł	123	-4.9%	28 088 zł	83%	-45 011 zł	0.326
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	115 911 zł	110	-5.7%	21 650 zł	85%	-38 630 zł	0.334
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	114 463 zł	105	-6.8%	20 674 zł	86%	-37 610 zł	0.386
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	113 653 zł	108	-7.3%	21 403 zł	85%	-38 340 zł	0.391
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	89 176 zł	127	-3.6%	61 756 zł	79%	-54 030 zł	0.446
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	92 413 zł	114	-5.5%	59 925 zł	80%	-49 262 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	85 552 zł	132	-3.6%	67 204 zł	78%	-56 726 zł	0.471
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	96 605 zł	105	-6.4%	53 773 zł	81%	-45 841 zł	0.479
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	82 236 zł	145	-1.6%	69 256 zł	76%	-61 585 zł	0.481
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	88 737 zł	118	-5.7%	65 449 zł	79%	-52 038 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	95 522 zł	100	-7.6%	58 287 zł	82%	-44 661 zł	0.522
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	94 709 zł	103	-8.0%	59 047 zł	81%	-45 396 zł	0.529
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	78 717 zł	123	-4.1%	82 589 zł	77%	-58 275 zł	0.548
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	82 055 zł	110	-6.0%	80 634 zł	78%	-53 459 zł	0.567
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	86 153 zł	101	-6.9%	74 663 zł	79%	-50 078 zł	0.571
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	75 189 zł	128	-4.1%	87 885 zł	76%	-60 929 zł	0.573
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	71 772 zł	141	-2.1%	89 929 zł	74%	-65 837 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	78 475 zł	114	-6.2%	85 977 zł	77%	-56 194 zł	0.591

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 326 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.54 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 53% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.