HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bolimów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3838 mieszkańcówdochody własne 8043 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.63% do 0.26%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-19.24% do 20.45%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●RozwójProgramPodwyżka15 694 zł121-4.4%15 074 zł48%-80 107 zł0.316
●Szeroki programProgramPodwyżka11 401 zł133-2.5%19 699 zł46%-84 732 zł0.317
●Bez zmianProgramPodwyżka19 741 zł109-6.3%10 703 zł50%-75 737 zł0.378
Szeroki programBez zmianPodwyżka10 569 zł124-4.9%23 502 zł46%-83 115 zł0.385
RozwójProgramBez zmian7010 zł121-2.5%36 335 zł45%-81 806 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian11 045 zł109-4.4%32 070 zł47%-77 449 zł0.415
RozwójBez zmianPodwyżka14 841 zł112-6.8%18 974 zł48%-78 514 zł0.418
●Szeroki programProgramBez zmian2728 zł133-0.5%40 852 zł43%-86 417 zł0.440
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka8808 zł116-6.3%28 219 zł45%-83 615 zł0.459
RozwójBez zmianBez zmian6428 zł112-4.9%41 396 zł44%-80 143 zł0.472
Szeroki programBez zmianBez zmian2167 zł124-3.0%45 889 zł43%-84 730 zł0.477
Bez zmianProgramObniżka4622 zł109-3.0%49 172 zł44%-78 718 zł0.478
OgraniczenieProgramBez zmian15 286 zł96-6.5%27 552 zł48%-72 817 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka23 996 zł96-8.4%6053 zł53%-71 087 zł0.486
RozwójProgramObniżka596 zł121-1.0%53 428 zł42%-83 065 zł0.490
Bez zmianBez zmianPodwyżka18 867 zł100-8.6%14 719 zł50%-74 167 zł0.494
RozwójWstrzymaniePodwyżka13 090 zł104-8.2%23 703 zł47%-79 004 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian10 442 zł100-6.8%37 153 zł47%-75 809 zł0.512
OgraniczenieProgramObniżka8853 zł96-5.1%44 666 zł46%-74 099 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian573 zł116-4.4%50 223 zł42%-85 179 zł0.537
RozwójBez zmianObniżka213 zł112-3.5%57 986 zł42%-81 350 zł0.540
●Szeroki programProgramObniżka-3678 zł133+1.0%57 936 zł41%-87 666 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian4842 zł104-6.3%45 719 zł44%-80 581 zł0.549
Bez zmianBez zmianObniżka4219 zł100-5.4%53 754 zł44%-77 026 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka-4039 zł124-1.5%62 471 zł40%-85 927 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka17 124 zł92-10.0%19 439 zł49%-74 645 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian19 431 zł83-8.6%23 376 zł50%-68 298 zł0.588
OgraniczenieBez zmianBez zmian14 659 zł87-8.8%32 662 zł48%-71 203 zł0.594
Głębokie cięcieProgramObniżka12 987 zł83-7.3%40 675 zł48%-69 592 zł0.595
Bez zmianWstrzymanieBez zmian8865 zł92-8.2%41 468 zł46%-76 237 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka23 099 zł87-10.7%10 211 zł53%-69 543 zł0.604
RozwójWstrzymanieObniżka-1249 zł104-4.9%62 008 zł41%-81 751 zł0.607
OgraniczenieBez zmianObniżka8426 zł87-7.4%49 399 zł45%-72 433 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka-5510 zł116-3.0%66 502 zł40%-86 338 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka28 154 zł83-10.5%1553 zł55%-66 551 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieObniżka2766 zł92-6.8%57 766 zł43%-77 417 zł0.636
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian13 093 zł79-10.2%36 964 zł48%-71 618 zł0.684
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka21 367 zł79-12.0%14 919 zł51%-70 009 zł0.692
OgraniczenieWstrzymanieObniżka6983 zł79-8.8%53 320 zł45%-72 811 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian18 780 zł74-10.9%28 684 zł50%-66 710 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianObniżka12 537 zł74-9.6%45 479 zł48%-67 952 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka27 234 zł74-12.7%5986 zł55%-65 033 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian17 225 zł66-12.3%32 896 zł50%-67 112 zł0.793
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka11 104 zł66-10.9%49 390 zł47%-68 318 zł0.793
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka25 512 zł66-14.0%10 603 zł54%-65 486 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówrozwój usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 335 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (rozwój usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -6.22 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.