Powiat skierniewicki
Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.
Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.
Dźwignie, którymi dysponuje powiat
Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.
Szkolnictwo ponadpodstawowe
Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Likwidacja | -420 | -0.50 | -1.40 | 0 | -30 |
| Ograniczenie | -210 | -0.25 | -0.70 | 0 | -15 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Rozwój | +240 | +0.22 | +0.50 | +0.15 | +14 |
| Szeroki program | +480 | +0.42 | +1.00 | +0.30 | +27 |
Szpital powiatowy i opieka zdrowotna
Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Ograniczenie | -300 | -0.30 | -0.80 | 0 | -22 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Doinwestowanie | +340 | +0.20 | +0.60 | 0 | +18 |
Pozyskiwanie środków zewnętrznych
Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Rezygnacja | -90 | -0.05 | 0 | -0.90 | -4 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Aktywne | +130 | +0.08 | +0.15 | +1.60 | +5 |
Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.
| Oświata | Zdrowie | Środki | Bilans | Usługi | Ludność | Maks. żal | Pokrycie | Najgorszy | Do ideału | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ● | Szeroki program | Bez zmian | Aktywne | 86 124 zł | 132 | +3.5% | 25 616 zł | 100% | 8617 zł | 0.277 |
| ● | Rozwój | Doinwestowanie | Aktywne | 82 820 zł | 137 | +3.5% | 28 462 zł | 100% | 5771 zł | 0.302 |
| ● | Rozwój | Bez zmian | Aktywne | 89 099 zł | 119 | +1.4% | 21 764 zł | 100% | 12 469 zł | 0.314 |
| ● | Szeroki program | Doinwestowanie | Aktywne | 79 778 zł | 150 | +5.6% | 32 390 zł | 100% | 1843 zł | 0.316 |
| Bez zmian | Doinwestowanie | Aktywne | 85 756 zł | 123 | +1.2% | 24 703 zł | 100% | 9568 zł | 0.334 | |
| ● | Szeroki program | Ograniczenie | Aktywne | 92 813 zł | 110 | +0.4% | 18 394 zł | 100% | 15 832 zł | 0.340 |
| Bez zmian | Bez zmian | Aktywne | 91 972 zł | 105 | -0.8% | 18 068 zł | 100% | 16 194 zł | 0.389 | |
| Ograniczenie | Doinwestowanie | Aktywne | 91 079 zł | 108 | -1.3% | 18 903 zł | 100% | 15 358 zł | 0.396 | |
| Szeroki program | Bez zmian | Bez zmian | 70 615 zł | 127 | +2.7% | 45 571 zł | 100% | -1183 zł | 0.449 | |
| Rozwój | Bez zmian | Bez zmian | 73 729 zł | 114 | +0.6% | 42 860 zł | 100% | 2757 zł | 0.469 | |
| Rozwój | Doinwestowanie | Bez zmian | 67 468 zł | 132 | +2.7% | 49 455 zł | 99% | -3921 zł | 0.474 | |
| Szeroki program | Ograniczenie | Bez zmian | 77 280 zł | 105 | -0.4% | 38 479 zł | 100% | 6012 zł | 0.478 | |
| Szeroki program | Doinwestowanie | Bez zmian | 64 287 zł | 145 | +4.7% | 52 251 zł | 98% | -7937 zł | 0.487 | |
| Bez zmian | Doinwestowanie | Bez zmian | 70 542 zł | 118 | +0.4% | 46 786 zł | 100% | -35 zł | 0.492 | |
| Bez zmian | Bez zmian | Bez zmian | 76 740 zł | 100 | -1.6% | 40 261 zł | 100% | 6571 zł | 0.519 | |
| Ograniczenie | Doinwestowanie | Bez zmian | 75 844 zł | 103 | -2.1% | 41 110 zł | 100% | 5732 zł | 0.527 | |
| Szeroki program | Bez zmian | Rezygnacja | 62 239 zł | 123 | +2.1% | 57 878 zł | 99% | -6647 zł | 0.545 | |
| Rozwój | Bez zmian | Rezygnacja | 65 436 zł | 110 | +0.1% | 55 050 zł | 99% | -2648 zł | 0.560 | |
| Szeroki program | Ograniczenie | Rezygnacja | 68 910 zł | 101 | -0.9% | 50 780 zł | 100% | 554 zł | 0.566 | |
| Rozwój | Doinwestowanie | Rezygnacja | 59 171 zł | 128 | +2.1% | 61 650 zł | 97% | -9331 zł | 0.570 | |
| Szeroki program | Doinwestowanie | Rezygnacja | 55 907 zł | 141 | +4.2% | 64 552 zł | 95% | -13 406 zł | 0.582 | |
| Bez zmian | Doinwestowanie | Rezygnacja | 62 327 zł | 114 | -0.1% | 58 866 zł | 99% | -5388 zł | 0.584 |
Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.
Co z tego wynika
Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.
Cena rozwoju
Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 297 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.
Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.
Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.