HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat rawski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy45 664 mieszkańcówdochody własne 8232 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.99% do 0.33%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.41% do 26.01%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne89 996 zł132-3.4%25 857 zł79%-42 829 zł0.274
●RozwójDoinwestowanieAktywne86 754 zł137-3.4%28 189 zł79%-45 153 zł0.300
●RozwójBez zmianAktywne92 850 zł119-5.3%21 633 zł82%-38 605 zł0.313
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne83 838 zł150-1.4%32 476 zł78%-49 447 zł0.313
Bez zmianDoinwestowanieAktywne89 569 zł123-5.5%24 061 zł80%-40 991 zł0.332
●Szeroki programOgraniczenieAktywne96 447 zł110-6.3%18 837 zł82%-35 809 zł0.339
Bez zmianBez zmianAktywne95 606 zł105-7.4%17 572 zł83%-34 511 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne94 686 zł108-7.9%18 431 zł82%-35 372 zł0.395
●RozwójOgraniczenieAktywne99 223 zł97-8.1%14 703 zł84%-31 674 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian74 717 zł127-4.2%53 070 zł77%-47 558 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian77 707 zł114-6.1%51 476 zł79%-43 289 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian71 627 zł132-4.2%57 857 zł75%-49 818 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian81 146 zł105-7.0%46 256 zł79%-40 562 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne100 638 zł90-9.7%12 040 zł85%-28 989 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian68 576 zł145-2.2%59 519 zł73%-54 157 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne99 705 zł93-10.2%12 914 zł85%-29 865 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian74 577 zł118-6.3%56 296 zł77%-45 612 zł0.492
●Bez zmianOgraniczenieAktywne101 905 zł83-10.2%10 714 zł86%-27 665 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian80 598 zł100-8.1%49 979 zł79%-39 150 zł0.519
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian79 675 zł103-8.6%50 861 zł79%-40 014 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian84 059 zł92-8.9%44 748 zł81%-36 383 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja66 482 zł123-4.7%70 921 zł75%-50 358 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja69 553 zł110-6.6%69 167 zł77%-46 054 zł0.561
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja72 916 zł101-7.5%64 102 zł78%-43 356 zł0.567
RozwójDoinwestowanieRezygnacja63 469 zł128-4.7%75 552 zł73%-52 588 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja60 337 zł141-2.7%77 376 zł70%-56 962 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja66 500 zł114-6.7%73 832 zł75%-48 348 zł0.585
OgraniczenieBez zmianBez zmian85 612 zł85-10.4%44 638 zł82%-33 650 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian84 677 zł88-10.9%45 533 zł82%-34 528 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne105 576 zł75-12.0%6616 zł88%-23 577 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja72 525 zł96-8.6%67 511 zł79%-41 881 zł0.603
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja71 602 zł99-9.1%68 392 zł78%-42 745 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian86 877 zł78-10.9%43 333 zł83%-32 328 zł0.614
RozwójOgraniczenieRezygnacja75 910 zł88-9.3%62 433 zł79%-39 142 zł0.615
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne106 831 zł68-12.4%5304 zł89%-22 266 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja77 543 zł81-10.9%62 165 zł80%-36 375 zł0.659
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja76 608 zł84-11.3%63 059 zł79%-37 253 zł0.667
LikwidacjaBez zmianBez zmian90 532 zł70-12.7%39 400 zł85%-28 257 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja78 808 zł74-11.3%60 859 zł81%-35 053 zł0.684
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian91 785 zł63-13.1%38 109 zł85%-26 949 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja82 468 zł66-13.1%56 922 zł83%-30 977 zł0.735
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne111 666 zł53-14.6%0 zł95%-16 972 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja83 721 zł59-13.5%55 630 zł83%-29 668 zł0.764
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian96 603 zł48-15.3%33 190 zł89%-21 674 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja88 543 zł44-15.7%50 735 zł86%-24 388 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 287 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.24 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 62% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.