HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chąśno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2876 mieszkańcówdochody własne 7608 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.01% do 0.38%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-19.36% do 47.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka233 606 zł133+1.2%18 941 zł68%-77 089 zł0.186
●RozwójProgramPodwyżka237 766 zł121-0.8%14 483 zł69%-72 631 zł0.252
Szeroki programBez zmianPodwyżka226 764 zł124-1.3%48 458 zł68%-75 515 zł0.302
●Szeroki programProgramBez zmian207 448 zł133+3.3%115 089 zł67%-78 828 zł0.345
RozwójProgramBez zmian211 597 zł121+1.2%110 717 zł68%-74 382 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka241 681 zł109-2.8%10 276 zł71%-68 424 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka230 904 zł112-3.2%44 097 zł69%-71 079 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka221 541 zł116-2.8%68 186 zł68%-75 951 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian215 502 zł109-0.8%106 595 zł68%-70 188 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian201 331 zł124+0.7%143 897 zł67%-77 183 zł0.425
RozwójBez zmianBez zmian205 460 zł112-1.3%139 547 zł68%-72 761 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka225 688 zł104-4.7%63 815 zł69%-71 506 zł0.474
RozwójProgramObniżka192 160 zł121+2.7%183 897 zł65%-75 679 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka245 777 zł96-4.9%5825 zł72%-63 973 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka234 800 zł100-5.2%39 984 zł70%-66 894 zł0.482
OgraniczenieProgramBez zmian219 586 zł96-2.9%102 592 zł70%-65 753 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka188 019 zł133+4.8%188 163 zł63%-80 115 zł0.497
Szeroki programWstrzymanieBez zmian196 540 zł116-0.8%162 136 zł65%-77 570 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka196 057 zł109+0.7%180 160 zł67%-71 494 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian209 345 zł100-3.2%135 682 zł68%-68 588 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian200 677 zł104-2.8%157 778 zł67%-73 138 zł0.545
Szeroki programBez zmianObniżka182 441 zł124+2.2%215 141 zł63%-78 419 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka200 131 zł96-1.5%176 280 zł68%-67 070 zł0.562
RozwójBez zmianObniżka186 563 zł112+0.2%211 182 zł65%-74 006 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka229 592 zł92-6.6%59 694 zł70%-67 312 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka238 874 zł87-7.2%35 649 zł72%-62 469 zł0.604
Głębokie cięcieProgramBez zmian223 579 zł83-5.2%98 784 zł71%-61 423 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka190 440 zł100-1.8%207 463 zł67%-69 842 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka177 974 zł116+0.7%232 281 zł63%-78 769 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka249 783 zł83-7.1%1541 zł72%-59 628 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian204 570 zł92-4.7%153 930 zł68%-68 956 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian213 406 zł87-5.4%131 813 zł70%-64 178 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka182 103 zł104-1.3%228 315 zł64%-74 346 zł0.640
Głębokie cięcieProgramObniżka204 115 zł83-3.7%172 481 zł69%-62 751 zł0.649
OgraniczenieBez zmianObniżka194 491 zł87-3.9%203 604 zł68%-65 444 zł0.678
Bez zmianWstrzymanieObniżka185 988 zł92-3.2%224 589 zł67%-70 174 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka233 676 zł79-8.6%55 348 zł72%-62 874 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian208 641 zł79-6.8%150 052 zł69%-64 534 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian217 377 zł74-7.5%128 026 zł71%-59 873 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka242 858 zł74-9.4%31 770 zł72%-58 148 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka190 049 zł79-5.4%220 721 zł68%-65 764 zł0.768
Głębokie cięcieBez zmianObniżka198 453 zł74-6.1%199 825 zł69%-61 150 zł0.770
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka237 670 zł66-10.7%51 495 zł72%-58 542 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian212 621 zł66-8.9%146 256 zł71%-60 217 zł0.826
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka194 020 zł66-7.5%216 933 zł69%-61 459 zł0.863

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 324 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.58 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.