HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kutnowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy89 709 mieszkańcówdochody własne 8570 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.16% do -0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.08% do 23.01%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne86 407 zł132-6.1%26 230 zł86%-28 693 zł0.276
●RozwójDoinwestowanieAktywne83 120 zł137-6.1%28 771 zł85%-31 225 zł0.302
●RozwójBez zmianAktywne89 351 zł119-8.0%22 065 zł89%-24 527 zł0.314
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne80 111 zł150-4.2%33 003 zł83%-35 466 zł0.316
Bez zmianDoinwestowanieAktywne86 022 zł123-8.2%24 705 zł86%-27 124 zł0.334
●Szeroki programOgraniczenieAktywne93 029 zł110-8.9%19 019 zł92%-21 482 zł0.340
Bez zmianBez zmianAktywne92 192 zł105-10.0%18 067 zł93%-20 496 zł0.389
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne91 289 zł108-10.5%18 907 zł92%-21 337 zł0.396
●RozwójOgraniczenieAktywne95 892 zł97-10.7%14 947 zł96%-17 410 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian71 007 zł127-6.9%50 316 zł82%-35 178 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian74 088 zł114-8.7%48 209 zł84%-30 952 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian67 875 zł132-6.9%54 742 zł81%-37 631 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian77 606 zł105-9.7%43 300 zł86%-27 993 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne97 370 zł90-12.3%12 371 zł96%-14 811 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian64 729 zł145-5.0%57 024 zł79%-41 931 zł0.487
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne96 455 zł93-12.7%13 226 zł96%-15 667 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian70 913 zł118-8.9%52 686 zł82%-33 470 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian77 065 zł100-10.7%46 222 zł86%-26 861 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne98 655 zł83-12.7%11 026 zł97%-13 467 zł0.519
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian76 160 zł103-11.2%47 083 zł86%-27 705 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian80 607 zł92-11.5%41 294 zł88%-23 860 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja62 687 zł123-7.4%65 907 zł80%-38 922 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja65 850 zł110-9.2%63 668 zł82%-34 653 zł0.560
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja69 291 zł101-10.1%58 896 zł83%-31 731 zł0.566
RozwójDoinwestowanieRezygnacja59 632 zł128-7.4%70 206 zł78%-41 337 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja56 404 zł141-5.5%72 516 zł76%-45 680 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja62 752 zł114-9.4%68 008 zł80%-37 133 zł0.585
OgraniczenieBez zmianBez zmian82 225 zł85-13.0%40 716 zł90%-21 198 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian81 307 zł88-13.4%41 592 zł90%-22 057 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne102 450 zł75-14.5%6789 zł98%-9240 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja68 909 zł96-11.2%61 539 zł84%-30 519 zł0.603
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja68 004 zł99-11.6%62 400 zł83%-31 362 zł0.612
RozwójOgraniczenieRezygnacja72 374 zł88-11.9%56 747 zł85%-27 554 zł0.614
Bez zmianOgraniczenieBez zmian83 507 zł78-13.4%39 392 zł92%-19 857 zł0.614
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne103 722 zł68-14.9%5458 zł99%-7910 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja74 073 zł81-13.4%56 028 zł86%-24 850 zł0.658
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja73 156 zł84-13.9%56 903 zł86%-25 708 zł0.666
LikwidacjaBez zmianBez zmian87 286 zł70-15.2%35 320 zł96%-15 648 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja75 356 zł74-13.9%54 703 zł87%-23 508 zł0.683
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian88 556 zł63-15.6%34 009 zł96%-14 321 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja79 139 zł66-15.6%50 626 zł92%-19 294 zł0.734
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne108 694 zł53-17.0%0 zł100%-2463 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja80 409 zł59-16.0%49 315 zł93%-17 966 zł0.764
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian93 510 zł48-17.7%28 908 zł98%-8893 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja85 368 zł44-18.1%44 216 zł97%-12 533 zł0.856

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.60 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.