HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat zduńskowolski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy62 876 mieszkańcówdochody własne 6746 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.73% do 0.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.25% do 17.51%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne51 091 zł132-2.9%22 802 zł98%-8772 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne54 046 zł119-4.8%19 163 zł99%-5129 zł0.332
●RozwójDoinwestowanieAktywne48 440 zł137-2.9%25 132 zł96%-11 092 zł0.333
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne51 362 zł123-5.0%21 559 zł98%-7496 zł0.353
●Szeroki programOgraniczenieAktywne56 914 zł110-5.8%16 528 zł99%-2498 zł0.354
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne45 435 zł150-1.0%28 823 zł92%-14 793 zł0.357
●Bez zmianBez zmianAktywne56 919 zł105-6.9%15 644 zł100%-1589 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne55 929 zł108-7.4%16 585 zł99%-2531 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne59 805 zł97-7.7%12 958 zł100%1072 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian40 707 zł127-3.7%36 581 zł91%-14 862 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian43 757 zł114-5.6%33 775 zł95%-11 161 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian46 512 zł105-6.6%30 370 zł98%-8608 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian38 165 zł132-3.7%39 688 zł88%-17 108 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne61 417 zł90-9.2%10 750 zł100%3297 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian41 182 zł118-5.8%36 921 zł92%-13 454 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne60 418 zł93-9.7%11 703 zł100%2343 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian35 064 zł145-1.7%42 552 zł85%-20 867 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian46 726 zł100-7.7%31 062 zł98%-7562 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne62 618 zł83-9.7%9503 zł100%4543 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian45 734 zł103-8.1%32 011 zł98%-8506 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian49 499 zł92-8.4%27 635 zł99%-4979 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja35 121 zł123-4.2%45 086 zł86%-18 268 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja38 230 zł110-6.1%42 201 zł91%-14 527 zł0.547
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja40 931 zł101-7.0%38 893 zł93%-12 009 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja32 635 zł128-4.2%48 114 zł84%-20 478 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja35 710 zł114-6.3%45 264 zł87%-16 785 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 209 zł85-10.0%26 282 zł99%-2693 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja29 476 zł141-2.2%51 061 zł81%-24 277 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja41 257 zł96-8.1%39 470 zł95%-10 888 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian50 208 zł88-10.4%27 251 zł99%-3649 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne65 838 zł75-11.5%5944 zł100%8094 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja40 266 zł99-8.6%40 426 zł93%-11 832 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja43 976 zł88-8.9%36 143 zł98%-8340 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian52 408 zł78-10.4%25 051 zł100%-1449 zł0.606
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne67 029 zł68-12.0%4709 zł100%9329 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja45 744 zł81-10.4%34 711 zł99%-6015 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja44 743 zł84-10.9%35 679 zł98%-6971 zł0.651
LikwidacjaBez zmianBez zmian55 616 zł70-12.2%21 613 zł100%2088 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja46 943 zł74-10.9%33 479 zł99%-4771 zł0.667
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian56 805 zł63-12.7%20 393 zł100%3321 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja50 155 zł66-12.7%30 038 zł100%-1230 zł0.719
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja51 343 zł59-13.1%28 817 zł100%3 zł0.749
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne71 366 zł53-14.2%0 zł100%14 030 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian61 128 zł48-14.9%15 923 zł100%8006 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja55 670 zł44-15.3%24 332 zł100%4692 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 267 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 7% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.