HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wieruszowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy41 295 mieszkańcówdochody własne 8633 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.55% do 0.08%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.86% do 26.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne101 170 zł132+2.6%25 921 zł82%-37 823 zł0.267
●RozwójDoinwestowanieAktywne97 796 zł137+2.6%28 298 zł81%-40 160 zł0.292
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne94 932 zł150+4.7%32 573 zł79%-44 420 zł0.303
●RozwójBez zmianAktywne103 969 zł119+0.6%21 719 zł83%-33 635 zł0.309
Bez zmianDoinwestowanieAktywne100 558 zł123+0.4%24 190 zł82%-36 027 zł0.328
●Szeroki programOgraniczenieAktywne107 724 zł110-0.4%18 854 zł85%-30 821 zł0.336
Bez zmianBez zmianAktywne106 671 zł105-1.6%17 672 zł85%-29 571 zł0.386
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne105 763 zł108-2.1%18 524 zł85%-30 430 zł0.393
●RozwójOgraniczenieAktywne110 442 zł97-2.4%14 744 zł87%-26 725 zł0.418
Szeroki programBez zmianBez zmian84 687 zł127+1.8%55 365 zł79%-42 846 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian87 633 zł114-0.2%53 894 zł80%-38 611 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian81 476 zł132+1.8%60 373 zł78%-45 116 zł0.472
Szeroki programOgraniczenieBez zmian91 219 zł105-1.2%48 423 zł82%-35 869 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne111 788 zł90-4.1%12 106 zł88%-24 072 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian78 467 zł145+3.8%61 915 zł77%-49 423 zł0.483
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne110 867 zł93-4.5%12 973 zł88%-24 946 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian84 383 zł118-0.4%58 932 zł79%-40 936 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne113 067 zł83-4.5%10 773 zł89%-22 746 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian90 479 zł100-2.4%52 521 zł82%-34 499 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian89 569 zł103-2.9%53 387 zł82%-35 362 zł0.529
RozwójOgraniczenieBez zmian94 084 zł92-3.2%47 041 zł83%-31 725 zł0.537
Szeroki programBez zmianRezygnacja75 813 zł123+1.3%74 412 zł77%-45 783 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja78 845 zł110-0.7%72 770 zł79%-41 513 zł0.564
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja82 349 zł101-1.7%67 464 zł79%-38 801 zł0.569
RozwójDoinwestowanieRezygnacja72 684 zł128+1.3%79 254 zł75%-48 022 zł0.572
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja69 588 zł141+3.3%80 967 zł74%-52 365 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian95 577 zł85-4.8%47 072 zł85%-29 022 zł0.588
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja75 677 zł114-0.9%77 644 zł78%-43 807 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne116 807 zł75-6.4%6652 zł93%-18 684 zł0.593
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian94 654 zł88-5.3%47 953 zł84%-29 899 zł0.595
Bez zmianBez zmianRezygnacja81 777 zł96-2.9%71 228 zł79%-37 365 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian96 854 zł78-5.3%45 753 zł85%-27 699 zł0.616
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja80 867 zł99-3.4%72 094 zł79%-38 227 zł0.616
RozwójOgraniczenieRezygnacja85 301 zł88-3.7%65 912 zł82%-34 621 zł0.618
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne118 074 zł68-6.9%5333 zł94%-17 371 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja86 880 zł81-5.3%65 775 zł82%-31 883 zł0.663
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja85 957 zł84-5.8%66 655 zł82%-32 759 zł0.670
LikwidacjaBez zmianBez zmian100 579 zł70-7.2%41 732 zł87%-23 654 zł0.674
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja88 157 zł74-5.8%64 455 zł83%-30 559 zł0.688
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian101 843 zł63-7.7%40 426 zł88%-22 345 zł0.707
LikwidacjaBez zmianRezygnacja91 885 zł66-7.7%60 430 zł85%-26 510 zł0.738
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne122 987 zł53-9.2%0 zł97%-12 102 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja93 150 zł59-8.1%59 123 zł86%-25 200 zł0.768
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian106 738 zł48-10.0%35 423 zł94%-17 095 zł0.808
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja98 050 zł44-10.4%54 142 zł89%-19 946 zł0.860

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.70 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.