HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Działoszyn

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy11 361 mieszkańcówdochody własne 8012 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.98% do 0.49%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.34% do 30.5%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka100 902 zł133-7.7%19 269 zł73%-63 070 zł0.234
●RozwójProgramPodwyżka105 224 zł121-9.6%14 570 zł74%-58 370 zł0.273
Szeroki programBez zmianPodwyżka97 449 zł124-10.0%29 841 zł72%-62 216 zł0.333
●Bez zmianProgramPodwyżka109 298 zł109-11.4%10 126 zł77%-53 927 zł0.362
RozwójProgramBez zmian88 934 zł121-7.7%54 440 zł70%-62 194 zł0.370
●Szeroki programProgramBez zmian84 624 zł133-5.9%58 980 zł68%-66 878 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka101 750 zł112-11.8%25 233 zł74%-57 540 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian92 996 zł109-9.6%50 154 zł73%-57 766 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka94 129 zł116-11.4%38 151 zł71%-63 219 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian81 653 zł124-8.2%69 728 zł68%-65 887 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian85 942 zł112-10.0%65 212 zł70%-61 226 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka113 590 zł96-13.4%5381 zł79%-49 182 zł0.483
RozwójProgramObniżka76 880 zł121-6.3%84 961 zł67%-65 016 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka98 439 zł104-13.2%33 612 zł73%-58 531 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka105 805 zł100-13.6%20 956 zł76%-53 119 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian97 273 zł96-11.6%45 607 zł74%-53 040 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka80 934 zł109-8.2%80 684 zł69%-60 598 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian78 624 zł116-9.6%77 434 zł67%-66 797 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka72 579 zł133-4.4%89 490 zł66%-69 689 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian89 985 zł100-11.8%60 948 zł73%-56 820 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka85 200 zł96-10.2%76 219 zł72%-55 887 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian82 923 zł104-11.4%72 908 zł69%-62 125 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka74 247 zł112-8.7%94 877 zł67%-63 946 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka69 967 zł124-6.8%99 384 zł65%-68 595 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka102 503 zł92-14.9%29 325 zł76%-54 098 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka78 280 zł100-10.5%90 623 zł69%-59 551 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian101 451 zł83-13.6%41 461 zł77%-48 433 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka110 073 zł87-15.5%16 419 zł79%-48 401 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian94 237 zł87-13.8%56 476 zł74%-52 121 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian86 974 zł92-13.2%68 634 zł72%-57 708 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka67 154 zł116-8.2%106 580 zł64%-69 438 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka117 783 zł83-15.4%829 zł79%-44 557 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka89 367 zł83-12.3%72 231 zł74%-51 294 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka71 444 zł104-10.0%102 064 zł66%-64 777 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka82 522 zł87-12.5%86 378 zł72%-54 866 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka75 486 zł92-11.8%97 800 zł68%-60 371 zł0.669
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka106 782 zł79-16.8%24 775 zł78%-49 365 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian91 238 zł79-15.1%64 101 zł74%-52 994 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian98 393 zł74-15.8%52 499 zł77%-47 539 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka114 242 zł74-17.5%12 188 zł79%-43 801 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka79 739 zł79-13.8%93 484 zł71%-55 672 zł0.740
Głębokie cięcieBez zmianObniżka86 666 zł74-14.5%82 411 zł74%-50 298 zł0.741
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian95 404 zł66-17.1%60 105 zł77%-48 399 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka110 963 zł66-18.7%20 477 zł79%-44 752 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka83 894 zł66-15.8%89 507 zł73%-51 091 zł0.832

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 338 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.40 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 82% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.