HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat łaski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy48 498 mieszkańcówdochody własne 7894 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.85% do 0.05%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.48% do 22.08%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne77 221 zł132+0.9%24 574 zł89%-20 660 zł0.283
●RozwójDoinwestowanieAktywne74 167 zł137+0.9%26 971 zł86%-23 057 zł0.309
●RozwójBez zmianAktywne80 116 zł119-1.1%20 642 zł93%-16 727 zł0.318
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne71 213 zł150+2.9%30 971 zł85%-27 056 zł0.326
Bez zmianDoinwestowanieAktywne77 027 zł123-1.3%23 126 zł89%-19 177 zł0.338
●Szeroki programOgraniczenieAktywne83 486 zł110-2.1%17 827 zł95%-13 912 zł0.343
Bez zmianBez zmianAktywne82 920 zł105-3.3%16 852 zł96%-12 911 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne81 980 zł108-3.7%17 740 zł95%-13 800 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne86 307 zł97-4.0%13 978 zł97%-10 064 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian63 504 zł127+0.1%45 730 zł84%-26 715 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian66 522 zł114-1.9%43 519 zł86%-22 725 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian60 589 zł132+0.1%49 747 zł83%-29 037 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian69 748 zł105-2.9%39 110 zł88%-19 990 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne87 793 zł90-5.7%11 558 zł98%-7626 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne86 841 zł93-6.1%12 459 zł97%-8528 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian57 512 zł145+2.1%52 023 zł81%-33 093 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian63 572 zł118-2.1%47 570 zł85%-25 100 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian69 449 zł100-4.0%41 404 zł89%-18 852 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne89 041 zł83-6.1%10 259 zł99%-6328 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian68 507 zł103-4.5%42 306 zł88%-19 743 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian72 693 zł92-4.8%36 981 zł92%-16 085 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja56 117 zł123-0.4%59 242 zł81%-30 161 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja59 210 zł110-2.4%56 905 zł83%-26 131 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja62 366 zł101-3.4%52 617 zł86%-23 432 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja53 273 zł128-0.4%63 137 zł80%-32 447 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja56 328 zł114-2.6%60 837 zł82%-28 471 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja50 121 zł141+1.6%65 539 zł78%-36 544 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian74 304 zł85-6.4%36 229 zł95%-13 586 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian73 350 zł88-6.9%37 144 zł94%-14 491 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne92 576 zł75-8.0%6366 zł100%-2442 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja62 210 zł96-4.5%54 666 zł86%-22 218 zł0.598
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja61 268 zł99-5.0%55 568 zł86%-23 109 zł0.608
RozwójOgraniczenieRezygnacja65 385 zł88-5.3%50 362 zł88%-19 486 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian75 550 zł78-6.9%34 944 zł96%-12 291 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne93 812 zł68-8.5%5080 zł100%-1158 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja67 069 zł81-6.9%49 486 zł90%-16 948 zł0.654
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja66 115 zł84-7.4%50 401 zł89%-17 852 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian79 071 zł70-8.7%31 153 zł97%-8422 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja68 315 zł74-7.4%48 201 zł92%-15 652 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian80 305 zł63-9.2%29 880 zł98%-7140 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja71 839 zł66-9.2%44 406 zł96%-11 779 zł0.730
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne98 497 zł53-10.7%0 zł100%3867 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja73 074 zł59-9.7%43 133 zł96%-10 496 zł0.760
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian84 974 zł48-11.5%25 069 zł100%-2086 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja77 747 zł44-11.9%38 318 zł99%-5438 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.57 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 34% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.