HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Piotrków Trybunalski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy66 022 mieszkańcówdochody własne 10 973 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.49% do 0.65%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.25% do 18.66%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne76 225 zł132-8.8%30 947 zł84%-41 084 zł0.282
●RozwójDoinwestowanieAktywne72 584 zł137-8.8%33 994 zł83%-44 091 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne79 652 zł119-10.6%26 198 zł86%-36 316 zł0.318
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne69 074 zł150-7.0%38 841 zł82%-48 956 zł0.322
Bez zmianDoinwestowanieAktywne75 952 zł123-10.8%29 338 zł85%-39 415 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne83 915 zł110-11.5%22 347 zł89%-32 509 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne82 941 zł105-12.6%21 634 zł90%-31 732 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne82 154 zł108-13.1%22 328 zł89%-32 428 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne87 237 zł97-13.3%17 720 zł92%-27 863 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian59 216 zł127-9.6%55 197 zł79%-49 741 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian62 793 zł114-11.4%52 158 zł82%-44 896 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian55 747 zł132-9.6%59 847 zł78%-52 645 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian66 877 zł105-12.3%46 731 zł84%-41 199 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne89 029 zł90-14.8%14 758 zł93%-24 879 zł0.485
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian52 087 zł145-7.7%62 980 zł76%-57 587 zł0.489
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne88 226 zł93-15.2%15 471 zł93%-25 594 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian59 264 zł118-11.5%56 884 zł80%-47 893 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian66 231 zł100-13.3%49 286 zł84%-40 235 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne90 426 zł83-15.2%13 271 zł94%-23 394 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian65 441 zł103-13.8%49 994 zł83%-40 935 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian70 350 zł92-14.0%43 813 zł85%-36 475 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja49 911 zł123-10.0%70 608 zł76%-54 820 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja53 581 zł110-11.8%67 425 zł78%-49 918 zł0.560
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja57 579 zł101-12.7%62 133 zł80%-46 269 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja46 529 zł128-10.0%75 121 zł75%-57 675 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja42 776 zł141-8.2%78 399 zł73%-62 673 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja50 137 zł114-12.0%72 016 zł77%-52 867 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian72 295 zł85-15.5%42 527 zł87%-33 410 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian71 489 zł88-15.9%43 254 zł86%-34 129 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne94 989 zł75-16.9%8032 zł98%-18 175 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja57 110 zł96-13.8%64 410 zł81%-45 202 zł0.602
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja56 321 zł99-14.2%65 117 zł80%-45 901 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 144 zł88-14.5%59 070 zł83%-41 489 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian73 689 zł78-15.9%41 054 zł87%-31 929 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne96 370 zł68-17.4%6564 zł98%-16 709 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 180 zł81-15.9%57 766 zł84%-38 369 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja62 374 zł84-16.3%58 519 zł84%-39 088 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian78 232 zł70-17.6%36 108 zł91%-26 733 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja64 574 zł74-16.3%56 319 zł84%-36 888 zł0.682
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian79 610 zł63-18.0%34 680 zł92%-25 271 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja69 123 zł66-18.0%51 412 zł87%-31 684 zł0.732
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne102 192 zł53-19.4%0 zł99%-10 167 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja70 501 zł59-18.4%49 983 zł88%-30 221 zł0.762
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian85 409 zł48-20.1%28 669 zł97%-18 755 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja76 306 zł44-20.5%43 962 zł92%-23 697 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 341 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.29 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 47% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.