HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Budziszewice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2069 mieszkańcówdochody własne 10 891 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.73% do 0.37%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-15.27% do 44.08%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka294 829 zł133-2.4%23 048 zł71%-100 696 zł0.181
●RozwójProgramPodwyżka299 865 zł121-4.4%17 558 zł72%-95 205 zł0.250
Szeroki programBez zmianPodwyżka285 427 zł124-4.8%58 893 zł71%-99 402 zł0.300
●Szeroki programProgramBez zmian260 482 zł133-0.5%138 363 zł68%-104 010 zł0.340
RozwójProgramBez zmian265 502 zł121-2.4%133 026 zł70%-98 538 zł0.348
●Bez zmianProgramPodwyżka304 636 zł109-6.3%12 341 zł73%-89 988 zł0.354
RozwójBez zmianPodwyżka290 434 zł112-6.7%53 571 zł72%-93 943 zł0.380
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka278 287 zł116-6.3%82 767 zł71%-100 506 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian270 257 zł109-4.4%127 960 zł71%-93 340 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian252 044 zł124-2.9%172 910 zł68%-102 588 zł0.423
RozwójBez zmianBez zmian257 035 zł112-4.8%167 605 zł70%-97 149 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka283 305 zł104-8.1%77 432 zł72%-95 032 zł0.474
RozwójProgramObniżka239 999 zł121-1.0%220 283 zł68%-101 001 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka309 761 zł96-8.3%6672 zł74%-84 320 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka295 178 zł100-8.6%48 519 zł73%-88 757 zł0.482
●Szeroki programProgramObniżka234 991 zł133+1.0%225 607 zł67%-106 459 zł0.492
OgraniczenieProgramBez zmian275 363 zł96-6.5%122 743 zł72%-87 695 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian245 481 zł116-4.4%194 974 zł68%-103 604 zł0.497
Bez zmianProgramObniżka244 744 zł109-2.9%215 510 zł69%-95 817 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian261 763 zł100-6.7%162 613 zł71%-91 982 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian250 484 zł104-6.3%189 656 zł69%-98 150 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka227 272 zł124-1.4%257 865 zł67%-104 944 zł0.553
OgraniczenieProgramObniżka249 835 zł96-5.0%210 689 zł71%-90 190 zł0.563
RozwójBez zmianObniżka232 251 zł112-3.4%252 738 zł68%-99 518 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka288 061 zł92-10.0%72 367 zł72%-89 832 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka300 270 zł87-10.6%43 054 zł74%-83 125 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian280 338 zł83-8.6%118 028 zł73%-82 205 zł0.607
Bez zmianBez zmianObniżka236 968 zł100-5.3%248 243 zł68%-94 365 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka221 139 zł116-2.9%278 573 zł67%-105 894 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka314 754 zł83-10.4%1260 zł76%-78 807 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian255 223 zł92-8.1%184 649 zł70%-92 969 zł0.620
OgraniczenieBez zmianBez zmian266 836 zł87-8.8%157 807 zł72%-86 374 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka226 130 zł104-4.8%273 422 zł68%-100 455 zł0.642
Głębokie cięcieProgramObniżka254 796 zł83-7.2%205 986 zł72%-84 716 zł0.650
OgraniczenieBez zmianObniżka242 027 zł87-7.4%243 451 zł70%-88 775 zł0.681
Bez zmianWstrzymanieObniżka230 858 zł92-6.7%268 917 zł68%-95 287 zł0.694
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka293 168 zł79-12.0%66 885 zł73%-84 182 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian260 311 zł79-10.2%179 829 zł72%-87 343 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian271 780 zł74-10.9%153 121 zł73%-80 918 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka305 232 zł74-12.7%38 164 zł76%-77 647 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka235 931 zł79-8.8%264 112 zł70%-89 679 zł0.772
Głębokie cięcieBez zmianObniżka246 956 zł74-9.5%238 777 zł72%-83 336 zł0.773
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka298 145 zł66-14.0%61 989 zł75%-78 687 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian265 269 zł66-12.2%175 130 zł73%-81 870 zł0.828
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka240 875 zł66-10.9%259 425 zł71%-84 224 zł0.866

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 399 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.20 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 86% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.