HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat tomaszowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy109 588 mieszkańcówdochody własne 8009 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.88% do 0.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.45% do 17.45%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 964 zł132-3.8%24 863 zł99%-8622 zł0.295
●RozwójDoinwestowanieAktywne58 997 zł137-3.8%27 458 zł98%-11 203 zł0.321
●RozwójBez zmianAktywne65 023 zł119-5.8%20 995 zł99%-4747 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne55 877 zł150-1.9%31 387 zł93%-15 146 zł0.341
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne62 017 zł123-5.9%23 666 zł99%-7385 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne68 324 zł110-6.7%17 960 zł100%-1719 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne67 986 zł105-7.8%17 267 zł100%-995 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne67 055 zł108-8.3%18 140 zł100%-1869 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne71 308 zł97-8.6%14 173 zł100%2069 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian49 349 zł127-4.6%41 427 zł92%-16 201 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian52 523 zł114-6.5%38 529 zł96%-12 256 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 689 zł105-7.4%34 599 zł98%-9322 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 514 zł132-4.6%44 925 zł90%-18 693 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne72 941 zł90-10.1%11 836 zł100%4426 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne71 998 zł93-10.6%12 722 zł100%3538 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 647 zł118-6.7%42 075 zł93%-14 806 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian43 280 zł145-2.7%47 891 zł86%-22 706 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian55 600 zł100-8.6%35 743 zł99%-8434 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne74 198 zł83-10.6%10 522 zł100%5738 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 667 zł103-9.0%36 625 zł98%-9310 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 788 zł92-9.3%31 787 zł99%-5463 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 526 zł123-5.1%51 658 zł87%-20 471 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja45 770 zł110-7.0%48 661 zł92%-16 478 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 871 zł101-7.9%44 828 zł94%-13 587 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 756 zł128-5.1%55 062 zł86%-22 920 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja42 959 zł114-7.2%52 115 zł89%-18 986 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 538 zł85-10.8%30 433 zł100%-3033 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 453 zł141-3.2%58 127 zł83%-26 982 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian59 593 zł88-11.3%31 339 zł99%-3923 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja48 916 zł96-9.0%45 835 zł95%-12 609 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne77 805 zł75-12.4%6510 zł100%9741 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 983 zł99-9.5%46 727 zł93%-13 485 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja52 039 zł88-9.7%42 001 zł98%-9680 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 793 zł78-11.3%29 139 zł100%-1723 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne79 050 zł68-12.8%5210 zł100%11 040 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 858 zł81-11.3%40 571 zł99%-7203 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 913 zł84-11.7%41 476 zł99%-8093 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian65 384 zł70-13.1%25 275 zł100%2263 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja55 113 zł74-11.7%39 276 zł99%-5893 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian66 628 zł63-13.5%23 993 zł100%3560 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 708 zł66-13.5%35 408 zł100%-1902 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne83 814 zł53-15.0%0 zł100%16 241 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja59 952 zł59-13.9%34 126 zł100%-605 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian71 375 zł48-15.7%19 071 zł100%8742 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 704 zł44-16.1%29 185 zł100%4583 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 288 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.