HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dobryszyce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4621 mieszkańcówdochody własne 7233 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.35% do 1.48%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.61% do 31.71%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka96 956 zł133+10.5%17 805 zł71%-54 822 zł0.236
●RozwójProgramPodwyżka100 976 zł121+8.3%13 501 zł73%-50 518 zł0.274
Szeroki programBez zmianPodwyżka93 961 zł124+7.8%27 935 zł71%-53 725 zł0.334
●Bez zmianProgramPodwyżka104 755 zł109+6.2%9444 zł75%-46 461 zł0.362
RozwójProgramBez zmian86 110 zł121+10.5%52 042 zł70%-53 604 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian82 098 zł133+12.7%56 258 zł68%-57 897 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka97 962 zł112+5.6%23 729 zł73%-49 442 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian89 879 zł109+8.3%48 072 zł72%-49 558 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka91 073 zł116+6.2%35 902 zł70%-54 358 zł0.415
Szeroki programBez zmianBez zmian79 539 zł124+9.9%66 634 zł68%-56 691 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian83 532 zł112+7.8%62 439 zł70%-52 419 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka108 685 zł96+3.9%5177 zł78%-42 194 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka95 082 zł104+4.1%31 688 zł72%-50 067 zł0.484
RozwójProgramObniżka75 107 zł121+12.1%81 597 zł67%-55 881 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka101 722 zł100+3.6%19 770 zł75%-45 406 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian93 798 zł96+5.9%43 913 zł74%-45 305 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka78 870 zł109+9.9%77 634 zł69%-51 844 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian76 914 zł116+8.3%73 947 zł67%-57 252 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka71 103 zł133+14.3%85 805 zł65%-60 166 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian87 283 zł100+5.6%58 490 zł72%-48 394 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka82 780 zł96+7.5%73 585 zł71%-47 601 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian80 914 zł104+6.2%69 744 zł69%-52 972 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka72 853 zł112+9.4%91 173 zł67%-54 617 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka68 868 zł124+11.6%95 360 zł65%-58 880 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka98 849 zł92+2.0%27 721 zł75%-46 022 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka76 597 zł100+7.2%87 231 zł69%-50 600 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian97 633 zł83+3.6%40 132 zł77%-41 149 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka105 631 zł87+1.3%15 621 zł78%-41 163 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian84 671 zł92+4.1%65 787 zł71%-48 939 zł0.609
OgraniczenieBez zmianBez zmian91 179 zł87+3.3%54 428 zł74%-44 166 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka66 438 zł116+9.9%102 185 zł64%-59 389 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka112 532 zł83+1.5%1068 zł79%-38 024 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka86 607 zł83+5.1%69 926 zł73%-43 455 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka70 430 zł104+7.8%97 990 zł66%-55 117 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka80 485 zł87+4.9%83 391 zł71%-46 382 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka74 181 zł92+5.6%94 041 zł68%-51 092 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka102 766 zł79-0.2%23 562 zł77%-41 768 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian88 577 zł79+1.8%61 669 zł73%-44 700 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian94 994 zł74+1.0%50 781 zł77%-40 033 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka109 457 zł74-1.0%11 754 zł79%-37 017 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka78 078 zł79+3.3%90 143 zł70%-46 864 zł0.738
Głębokie cięcieBez zmianObniżka84 292 zł74+2.5%79 751 zł73%-42 259 zł0.740
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian92 400 zł66-0.5%58 015 zł76%-40 557 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka106 601 zł66-2.5%19 641 zł79%-37 612 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka81 892 zł66+1.0%86 496 zł73%-42 731 zł0.831

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 312 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 86% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.