HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czarnocin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4026 mieszkańcówdochody własne 12 732 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.99% do 0.71%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.2% do 32.14%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka261 770 zł133+3.0%23 987 zł97%-21 277 zł0.189
●RozwójProgramPodwyżka267 235 zł121+1.0%18 004 zł98%-15 305 zł0.253
Szeroki programBez zmianPodwyżka252 752 zł124+0.4%45 319 zł97%-22 707 zł0.305
●Szeroki programProgramBez zmian228 112 zł133+5.1%95 151 zł93%-33 046 zł0.346
RozwójProgramBez zmian233 559 zł121+3.0%89 335 zł95%-27 095 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka272 426 zł109-1.0%12 306 zł99%-9617 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka258 184 zł112-1.5%39 521 zł98%-16 773 zł0.383
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka245 652 zł116-1.0%60 211 zł96%-25 618 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian238 733 zł109+1.0%83 801 zł97%-21 428 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian220 071 zł124+2.5%115 146 zł93%-34 094 zł0.427
RozwójBez zmianBez zmian225 485 zł112+0.4%109 367 zł95%-28 180 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka251 097 zł104-3.0%54 398 zł97%-19 667 zł0.476
RozwójProgramObniżka208 627 zł121+4.5%142 668 zł91%-35 791 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka278 051 zł96-3.2%6064 zł100%-3389 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka263 342 zł100-3.5%34 004 zł99%-11 122 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian244 336 zł96-1.2%77 765 zł98%-15 226 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka203 193 zł133+6.6%148 470 zł88%-41 727 zł0.495
Szeroki programWstrzymanieBez zmian213 557 zł116+1.0%128 859 zł91%-36 765 zł0.500
Bez zmianProgramObniżka213 788 zł109+2.5%137 148 zł94%-30 140 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian230 626 zł100-1.5%103 870 zł97%-22 550 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian218 984 zł104-1.0%123 065 zł94%-30 836 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka195 879 zł124+4.0%166 984 zł88%-42 492 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka219 375 zł96+0.2%131 174 zł96%-23 957 zł0.559
RozwójBez zmianObniżka201 280 zł112+2.0%161 220 zł90%-36 594 zł0.564
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka256 268 zł92-4.9%48 867 zł98%-14 001 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka268 929 zł87-5.6%27 985 zł100%-4936 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian249 789 zł83-3.5%72 333 zł99%-9199 zł0.605
Bez zmianBez zmianObniżka206 408 zł100-0.1%155 737 zł93%-30 979 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka189 800 zł116+2.5%179 817 zł86%-44 987 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka283 525 zł83-5.4%0 zł100%2663 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian224 138 zł92-3.0%117 554 zł96%-25 190 zł0.619
OgraniczenieBez zmianBez zmian236 191 zł87-3.7%97 895 zł98%-16 391 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka195 214 zł104+0.4%174 039 zł89%-39 073 zł0.640
Głębokie cięcieProgramObniżka224 813 zł83-2.0%126 040 zł97%-17 949 zł0.646
OgraniczenieBez zmianObniżka211 957 zł87-2.2%150 104 zł95%-24 839 zł0.676
Bez zmianWstrzymanieObniżka200 355 zł92-1.5%168 541 zł91%-33 443 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka261 872 zł79-7.0%42 829 zł99%-7795 zł0.696
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian229 719 zł79-5.1%111 541 zł97%-19 011 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian241 608 zł74-5.9%92 781 zł99%-10 405 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka274 366 zł74-7.8%22 435 zł100%1075 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka205 920 zł79-3.7%162 783 zł95%-27 284 zł0.767
Głębokie cięcieBez zmianObniżka217 358 zł74-4.5%145 004 zł97%-18 872 zł0.768
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka267 325 zł66-9.2%37 158 zł100%-1766 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian235 152 zł66-7.3%106 325 zł98%-13 007 zł0.826
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka211 337 zł66-5.9%157 668 zł97%-21 298 zł0.861

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 435 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 11.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 10% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.