HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Drużbice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5242 mieszkańcówdochody własne 9526 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.66% do 1.05%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.19% do 24.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka115 575 zł133+6.5%19 796 zł90%-26 138 zł0.227
●RozwójProgramPodwyżka120 196 zł121+4.4%14 791 zł94%-21 142 zł0.270
Szeroki programBez zmianPodwyżka111 470 zł124+3.9%29 185 zł89%-26 523 zł0.329
●Bez zmianProgramPodwyżka124 562 zł109+2.3%10 050 zł96%-16 409 zł0.361
RozwójProgramBez zmian101 580 zł121+6.5%49 964 zł86%-29 106 zł0.367
●Szeroki programProgramBez zmian96 972 zł133+8.6%54 846 zł85%-34 087 zł0.377
RozwójBez zmianPodwyżka116 066 zł112+1.8%24 280 zł94%-21 554 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian105 933 zł109+4.4%45 344 zł90%-24 388 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka107 650 zł116+2.3%36 458 zł88%-28 354 zł0.413
Szeroki programBez zmianBez zmian93 422 zł124+6.0%63 657 zł84%-34 211 zł0.443
RozwójBez zmianBez zmian98 005 zł112+3.9%58 803 zł86%-29 258 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka129 196 zł96+0.1%4960 zł98%-11 328 zł0.483
RozwójProgramObniżka87 818 zł121+8.1%76 295 zł83%-34 979 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka112 256 zł104+0.3%31 580 zł91%-23 374 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka120 407 zł100-0.2%19 673 zł96%-16 849 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian110 552 zł96+2.1%40 404 zł95%-19 326 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka92 162 zł109+6.0%71 685 zł85%-30 272 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian89 936 zł116+4.4%70 361 zł83%-35 878 zł0.512
●Szeroki programProgramObniżka83 219 zł133+10.2%81 166 zł81%-39 950 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian102 333 zł100+1.8%54 210 zł89%-24 567 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka96 768 zł96+3.7%66 758 zł88%-25 225 zł0.545
RozwójWstrzymanieBez zmian94 529 zł104+2.3%65 497 zł85%-30 914 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka84 654 zł112+5.4%84 379 zł83%-34 939 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka80 080 zł124+7.5%89 222 zł81%-39 881 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka116 607 zł92-1.7%26 962 zł95%-18 656 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka88 973 zł100+3.3%79 796 zł85%-30 260 zł0.589
Głębokie cięcieProgramBez zmian115 060 zł83-0.2%35 831 zł96%-14 394 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka125 013 zł87-2.4%14 747 zł97%-11 800 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian106 924 zł87-0.4%49 302 zł94%-19 538 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian98 867 zł92+0.3%60 894 zł88%-26 212 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka76 842 zł116+6.0%95 475 zł80%-41 428 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka133 719 zł83-2.2%0 zł99%-6378 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka101 265 zł83+1.3%62 378 zł93%-20 306 zł0.628
RozwójWstrzymanieObniżka81 426 zł104+3.9%90 621 zł82%-36 475 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka93 551 zł87+1.1%74 993 zł87%-25 244 zł0.655
Bez zmianWstrzymanieObniżka85 754 zł92+1.8%86 028 zł84%-31 784 zł0.672
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka121 225 zł79-3.8%22 023 zł97%-13 593 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian103 469 zł79-1.9%55 972 zł93%-21 168 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian111 404 zł74-2.7%44 957 zł96%-14 636 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka129 509 zł74-4.6%10 143 zł99%-6880 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka90 344 zł79-0.4%81 120 zł86%-26 755 zł0.744
Głębokie cięcieBez zmianObniżka98 021 zł74-1.2%70 747 zł92%-20 357 zł0.745
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian107 961 zł66-4.1%51 524 zł96%-16 253 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka125 732 zł66-6.0%17 316 zł99%-8660 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka94 825 zł66-2.7%76 864 zł90%-21 853 zł0.836

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 363 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.02 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 31% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.