HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bełchatów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy51 637 mieszkańcówdochody własne 7075 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.01% do 0.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.51% do 20.94%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka52 946 zł133-9.2%17 477 zł79%-34 677 zł0.270
●RozwójProgramPodwyżka57 028 zł121-11.1%13 066 zł82%-30 266 zł0.290
Szeroki programBez zmianPodwyżka51 056 zł124-11.5%22 085 zł79%-34 394 zł0.355
●Bez zmianProgramPodwyżka60 868 zł109-12.8%8903 zł85%-26 104 zł0.368
RozwójProgramBez zmian45 518 zł121-9.2%33 379 zł77%-35 524 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka55 119 zł112-13.3%17 724 zł82%-30 003 zł0.404
●Szeroki programProgramBez zmian41 446 zł133-7.4%37 655 zł76%-39 922 zł0.409
Bez zmianProgramBez zmian49 347 zł109-11.1%29 350 zł80%-31 375 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka48 765 zł116-12.8%26 328 zł79%-35 591 zł0.434
Szeroki programBez zmianBez zmian39 907 zł124-9.7%42 108 zł76%-39 460 zł0.460
RozwójBez zmianBez zmian43 960 zł112-11.5%37 853 zł77%-35 083 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka64 878 zł96-14.8%4497 zł88%-21 698 zł0.484
Bez zmianProgramObniżka40 836 zł109-9.7%44 850 zł76%-35 263 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian53 344 zł96-13.0%25 112 zł83%-26 987 zł0.487
RozwójProgramObniżka37 014 zł121-7.9%48 871 zł75%-39 402 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka58 941 zł100-15.0%13 610 zł84%-25 860 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka52 837 zł104-14.6%21 956 zł81%-31 190 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian47 771 zł100-13.3%33 843 zł79%-30 954 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian37 830 zł116-11.1%45 995 zł75%-40 544 zł0.524
●Szeroki programProgramObniżka32 951 zł133-6.0%53 138 zł70%-43 790 zł0.530
OgraniczenieProgramObniżka44 822 zł96-11.7%40 623 zł79%-30 887 zł0.531
RozwójWstrzymanieBez zmian41 890 zł104-12.8%41 730 zł76%-36 156 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka35 716 zł112-10.2%52 889 zł75%-38 830 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka31 672 zł124-8.3%57 136 zł70%-43 197 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka39 520 zł100-12.0%48 889 zł76%-34 710 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka56 667 zł92-16.3%17 833 zł84%-27 038 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian57 253 zł83-15.0%21 133 zł85%-22 703 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 747 zł87-15.2%29 629 zł83%-26 589 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka62 931 zł87-16.9%9284 zł88%-21 478 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian45 710 zł92-14.6%37 712 zł79%-32 017 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka48 722 zł83-13.7%36 774 zł82%-26 615 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka29 752 zł116-9.7%60 749 zł69%-44 196 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka68 800 zł83-16.7%253 zł92%-17 398 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka33 805 zł104-11.5%56 494 zł73%-39 819 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka43 486 zł87-13.9%44 715 zł79%-30 358 zł0.634
Bez zmianWstrzymanieObniżka37 616 zł92-13.3%52 484 zł76%-35 690 zł0.653
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka60 667 zł79-18.2%13 508 zł86%-22 642 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian49 696 zł79-16.5%33 486 zł82%-27 639 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian55 637 zł74-17.2%25 810 zł85%-22 327 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka41 592 zł79-15.2%48 270 zł79%-31 324 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianObniżka47 365 zł74-15.9%40 995 zł83%-26 108 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka66 833 zł74-18.8%5290 zł92%-17 201 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian53 595 zł66-18.4%29 585 zł85%-23 366 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka45 481 zł66-17.2%44 499 zł82%-27 063 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka64 579 zł66-20.1%9433 zł91%-18 352 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 317 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.85 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 62% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.