HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat bełchatowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy108 003 mieszkańcówdochody własne 10 221 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.5% do 0.51%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.55% do 12.38%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne42 202 zł132-0.1%28 471 zł89%-22 484 zł0.307
●RozwójDoinwestowanieAktywne39 057 zł137-0.1%31 362 zł87%-25 353 zł0.332
●RozwójBez zmianAktywne45 769 zł119-2.1%24 101 zł92%-18 101 zł0.333
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne42 573 zł123-2.3%27 075 zł90%-21 041 zł0.353
●Szeroki programOgraniczenieAktywne49 444 zł110-3.1%20 544 zł94%-14 560 zł0.354
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne35 413 zł150+1.9%35 820 zł84%-29 824 zł0.356
Bez zmianBez zmianAktywne49 213 zł105-4.2%19 895 zł95%-13 872 zł0.398
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne48 380 zł108-4.7%20 654 zł94%-14 633 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne52 915 zł97-5.0%16 276 zł98%-10 287 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian29 359 zł127-0.9%44 231 zł81%-31 145 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian33 041 zł114-2.9%40 622 zł85%-26 684 zł0.469
Szeroki programOgraniczenieBez zmian36 574 zł105-3.8%36 403 zł87%-23 251 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian26 349 zł132-0.9%47 800 zł79%-33 913 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne54 916 zł90-6.6%13 594 zł99%-7584 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian29 980 zł118-3.1%44 254 zł81%-29 524 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne54 067 zł93-7.1%14 371 zł99%-8363 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian22 591 zł145+1.1%51 495 zł74%-38 461 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian36 600 zł100-5.0%37 158 zł87%-22 378 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne56 267 zł83-7.1%12 171 zł99%-6163 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian35 764 zł103-5.5%37 930 zł87%-23 142 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian40 161 zł92-5.8%32 902 zł91%-18 900 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja22 304 zł123-1.4%53 965 zł75%-36 116 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja26 060 zł110-3.4%50 260 zł80%-31 601 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja29 526 zł101-4.3%46 129 zł82%-28 215 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja19 363 zł128-1.4%57 444 zł72%-38 836 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja23 065 zł114-3.5%53 803 zł76%-34 393 zł0.572
OgraniczenieBez zmianBez zmian42 280 zł85-7.4%30 951 zł93%-16 115 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja15 532 zł141+0.6%61 235 zł68%-43 438 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian41 429 zł88-7.8%31 740 zł92%-16 897 zł0.586
Bez zmianBez zmianRezygnacja29 690 zł96-5.5%46 701 zł83%-27 240 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne60 502 zł75-8.9%7427 zł100%-1430 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja28 855 zł99-5.9%47 472 zł82%-28 005 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja33 186 zł88-6.2%42 532 zł87%-23 809 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian43 629 zł78-7.8%29 540 zł93%-14 697 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne61 839 zł68-9.4%6021 zł100%-25 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja35 376 zł81-7.8%40 505 zł88%-20 972 zł0.643
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja34 525 zł84-8.3%41 306 zł87%-21 753 zł0.650
LikwidacjaBez zmianBez zmian47 845 zł70-9.7%24 937 zł98%-9985 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja36 725 zł74-8.3%39 106 zł89%-19 553 zł0.669
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian49 179 zł63-10.1%23 554 zł99%-8584 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja40 946 zł66-10.1%34 541 zł93%-14 835 zł0.720
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne67 299 zł53-11.6%0 zł100%5984 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja42 280 zł59-10.6%33 158 zł93%-13 434 zł0.751
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian54 618 zł48-12.4%17 878 zł100%-2599 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja47 725 zł44-12.8%27 451 zł99%-7442 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 329 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.10 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 34% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.