HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Łódź

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy645 693 mieszkańcówdochody własne 10 302 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.21% do -0.61%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.19% do 14.55%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne47 360 zł132-4.1%28 693 zł83%-30 631 zł0.303
●RozwójDoinwestowanieAktywne44 132 zł137-4.1%31 498 zł81%-33 436 zł0.328
●RozwójBez zmianAktywne50 909 zł119-6.0%24 227 zł86%-26 165 zł0.330
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne40 505 zł150-2.2%36 052 zł78%-37 990 zł0.350
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne47 627 zł123-6.2%27 149 zł85%-29 041 zł0.350
●Szeroki programOgraniczenieAktywne54 683 zł110-7.0%20 745 zł88%-22 683 zł0.352
Bez zmianBez zmianAktywne54 331 zł105-8.1%19 951 zł89%-21 854 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne53 507 zł108-8.5%20 708 zł88%-22 612 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne58 135 zł97-8.8%16 390 zł92%-18 327 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian33 842 zł127-4.9%46 587 zł76%-38 594 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian37 512 zł114-6.8%43 271 zł80%-34 056 zł0.469
Szeroki programOgraniczenieBez zmian41 138 zł105-7.7%38 791 zł82%-30 676 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian30 755 zł132-4.9%50 421 zł74%-41 303 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne60 105 zł90-10.4%13 632 zł93%-15 546 zł0.487
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne59 264 zł93-10.8%14 406 zł93%-16 322 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian34 371 zł118-7.0%47 164 zł76%-36 838 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian27 008 zł145-2.9%53 869 zł72%-45 928 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian41 055 zł100-8.8%40 095 zł82%-29 674 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne61 464 zł83-10.8%12 206 zł95%-14 122 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian40 227 zł103-9.3%40 869 zł82%-30 435 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian44 711 zł92-9.5%35 583 zł85%-26 249 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja26 420 zł123-5.3%57 926 zł72%-43 203 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja30 166 zł110-7.2%54 500 zł75%-38 614 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja33 722 zł101-8.2%50 122 zł77%-35 278 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja23 404 zł128-5.3%61 656 zł69%-45 867 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja27 095 zł114-7.4%58 290 zł73%-41 351 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian46 805 zł85-11.1%33 918 zł87%-23 391 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja19 581 zł141-3.4%65 167 zł65%-50 543 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian45 962 zł88-11.5%34 709 zł86%-24 171 zł0.587
Bez zmianBez zmianRezygnacja33 784 zł96-9.3%51 216 zł77%-34 181 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne65 760 zł75-12.6%7447 zł98%-9372 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja32 956 zł99-9.7%51 989 zł77%-34 942 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja37 371 zł88-10.0%46 805 zł81%-30 799 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian48 162 zł78-11.5%32 509 zł87%-21 971 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne67 104 zł68-13.0%6038 zł98%-7965 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja39 540 zł81-11.5%45 032 zł82%-27 892 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja38 697 zł84-12.0%45 823 zł82%-28 670 zł0.652
LikwidacjaBez zmianBez zmian52 438 zł70-13.3%27 871 zł91%-17 243 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja40 897 zł74-12.0%43 623 zł84%-26 470 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian53 780 zł63-13.7%26 478 zł92%-15 839 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja45 178 zł66-13.7%38 979 zł87%-21 737 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne72 630 zł53-15.2%0 zł100%-1938 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja46 520 zł59-14.2%37 586 zł88%-20 332 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian59 285 zł48-15.9%20 735 zł97%-9835 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja52 031 zł44-16.3%31 811 zł93%-14 323 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 331 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.90 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.