HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dmosin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4343 mieszkańcówdochody własne 9192 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.98% do 0.01%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.57% do 31.57%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka137 959 zł133-0.5%19 923 zł78%-56 819 zł0.218
●RozwójProgramPodwyżka142 537 zł121-2.4%14 993 zł79%-51 932 zł0.265
Szeroki programBez zmianPodwyżka133 256 zł124-2.9%34 012 zł78%-56 263 zł0.323
●Bez zmianProgramPodwyżka146 862 zł109-4.4%10 325 zł80%-47 322 zł0.360
RozwójProgramBez zmian122 285 zł121-0.5%64 444 zł76%-56 997 zł0.363
●Szeroki programProgramBez zmian117 719 zł133+1.5%69 282 zł74%-61 912 zł0.370
RozwójBez zmianPodwyżka137 810 zł112-4.9%29 187 zł79%-51 360 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian126 596 zł109-2.4%59 867 zł78%-52 344 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka129 095 zł116-4.4%44 279 zł77%-57 518 zł0.408
Szeroki programBez zmianBez zmian113 611 zł124-1.0%82 764 zł74%-61 179 zł0.439
RozwójBez zmianBez zmian118 152 zł112-2.9%77 953 zł76%-56 292 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka133 659 zł104-6.3%39 443 zł79%-52 604 zł0.482
RozwójProgramObniżka107 296 zł121+1.0%101 678 zł72%-60 765 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka151 449 zł96-6.5%5340 zł82%-42 391 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka142 111 zł100-6.7%24 621 zł80%-46 729 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian131 168 zł96-4.6%54 975 zł79%-47 358 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka111 598 zł109-1.0%97 111 zł75%-56 123 zł0.496
●Szeroki programProgramObniżka102 740 zł133+3.1%106 505 zł71%-65 668 zł0.508
Szeroki programWstrzymanieBez zmian109 807 zł116-2.4%92 204 zł72%-62 321 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian122 440 zł100-4.9%73 402 zł78%-51 665 zł0.522
RozwójWstrzymanieBez zmian114 358 zł104-4.4%87 383 zł75%-57 422 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka116 157 zł96-3.1%92 330 zł78%-51 151 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka99 073 zł124+0.5%118 950 zł71%-64 806 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka103 604 zł112-1.5%114 150 zł72%-59 930 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka137 969 zł92-8.1%34 867 zł79%-47 951 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka107 883 zł100-3.4%109 609 zł75%-55 314 zł0.593
Głębokie cięcieProgramBez zmian135 630 zł83-6.7%50 568 zł81%-42 512 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka146 672 zł87-8.8%19 741 zł82%-41 829 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian118 655 zł92-6.3%82 821 zł78%-52 784 zł0.613
OgraniczenieBez zmianBez zmian126 984 zł87-6.9%68 595 zł79%-46 710 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka95 535 zł116-1.0%127 774 zł70%-65 864 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka155 927 zł83-8.6%533 zł83%-37 584 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka100 076 zł104-2.9%122 963 zł72%-60 977 zł0.631
Głębokie cięcieProgramObniżka120 608 zł83-5.3%88 108 zł79%-46 305 zł0.633
OgraniczenieBez zmianObniżka112 415 zł87-5.5%105 084 zł77%-50 373 zł0.660
Bez zmianWstrzymanieObniżka104 364 zł92-4.9%118 412 zł74%-56 350 zł0.676
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka142 542 zł79-10.2%29 973 zł81%-42 962 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian123 212 zł79-8.3%77 945 zł79%-47 815 zł0.707
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian131 420 zł74-9.1%64 387 zł81%-41 880 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka151 123 zł74-10.9%15 213 zł83%-37 051 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka108 908 zł79-6.9%113 791 zł77%-51 395 zł0.749
Głębokie cięcieBez zmianObniżka116 839 zł74-7.7%100 887 zł79%-45 557 zł0.750
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian127 659 zł66-10.4%73 700 zł80%-42 972 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka147 005 zł66-12.2%25 353 zł82%-38 166 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka113 344 zł66-9.1%109 583 zł79%-46 566 zł0.842

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 359 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.94 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 65% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.