HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dłutów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4988 mieszkańcówdochody własne 10 696 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.58% do 2.92%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-14.55% do 45.43%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka326 140 zł133+17.3%22 211 zł74%-89 974 zł0.176
●RozwójProgramPodwyżka330 995 zł121+15.0%16 898 zł75%-84 661 zł0.247
Szeroki programBez zmianPodwyżka316 132 zł124+14.5%60 164 zł74%-88 740 zł0.296
●Szeroki programProgramBez zmian289 952 zł133+19.7%143 953 zł72%-93 534 zł0.335
RozwójProgramBez zmian294 794 zł121+17.3%138 822 zł73%-88 238 zł0.345
●Bez zmianProgramPodwyżka335 589 zł109+12.8%11 855 zł77%-79 619 zł0.354
RozwójBez zmianPodwyżka320 959 zł112+12.2%55 050 zł75%-83 459 zł0.378
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka308 749 zł116+12.8%85 192 zł74%-89 766 zł0.384
Bez zmianProgramBez zmian299 375 zł109+15.0%133 958 zł74%-83 212 zł0.401
Szeroki programBez zmianBez zmian280 950 zł124+16.8%180 542 zł72%-92 169 zł0.420
RozwójBez zmianBez zmian285 764 zł112+14.5%175 442 zł73%-86 905 zł0.458
RozwójWstrzymaniePodwyżka313 586 zł104+10.6%80 067 zł75%-84 472 zł0.472
RozwójProgramObniżka267 919 zł121+19.1%230 962 zł71%-90 880 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka340 492 zł96+10.4%6406 zł78%-74 169 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka325 525 zł100+10.0%50 203 zł77%-78 448 zł0.482
●Szeroki programProgramObniżka263 087 zł133+21.4%236 083 zł71%-96 164 zł0.490
OgraniczenieProgramBez zmian304 262 zł96+12.6%129 055 zł75%-77 783 zł0.495
Szeroki programWstrzymanieBez zmian274 168 zł116+15.0%203 676 zł71%-93 107 zł0.495
Bez zmianProgramObniżka272 490 zł109+16.8%226 513 zł72%-85 866 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian290 317 zł100+12.2%170 792 zł74%-81 910 zł0.527
RozwójWstrzymanieBez zmian278 991 zł104+12.8%198 566 zł72%-87 829 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka254 835 zł124+18.5%270 272 zł71%-94 703 zł0.553
OgraniczenieProgramObniżka277 365 zł96+14.3%221 876 zł73%-80 453 zł0.566
RozwójBez zmianObniżka259 639 zł112+16.2%265 536 zł71%-89 451 zł0.568
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka318 162 zł92+8.4%75 209 zł76%-79 448 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka330 396 zł87+7.7%44 996 zł78%-73 034 zł0.604
Głębokie cięcieProgramBez zmian309 028 zł83+10.0%124 517 zł77%-72 498 zł0.608
Bez zmianBez zmianObniżka264 183 zł100+13.9%261 189 zł72%-84 468 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka248 501 zł116+16.8%291 987 zł70%-95 575 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka345 275 zł83+7.9%1203 zł79%-68 864 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian283 554 zł92+10.6%193 946 zł73%-82 822 zł0.620
OgraniczenieBez zmianBez zmian295 172 zł87+9.8%166 173 zł75%-76 517 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka253 314 zł104+14.5%287 273 zł71%-90 311 zł0.644
Głębokie cięcieProgramObniżka282 120 zł83+11.7%217 349 zł75%-75 183 zł0.654
OgraniczenieBez zmianObniżka269 025 zł87+11.5%256 582 zł73%-79 091 zł0.685
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka323 046 zł79+6.1%69 988 zł78%-74 018 zł0.695
Bez zmianWstrzymanieObniżka257 867 zł92+12.2%282 917 zł72%-85 316 zł0.697
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian288 421 zł79+8.2%189 315 zł75%-77 414 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka335 148 zł74+5.2%40 363 zł79%-67 764 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian299 907 zł74+7.3%161 663 zł77%-71 267 zł0.736
OgraniczenieWstrzymanieObniżka262 722 zł79+9.8%278 298 zł73%-79 923 zł0.776
Głębokie cięcieBez zmianObniżka273 749 zł74+9.0%252 083 zł75%-73 855 zł0.778
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka327 809 zł66+3.7%65 396 zł79%-68 733 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian293 169 zł66+5.8%184 794 zł76%-72 149 zł0.830
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka267 457 zł66+7.3%273 789 zł74%-74 673 zł0.871

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 383 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.12 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 78% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.