HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pabianicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy118 704 mieszkańcówdochody własne 7837 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.51% do 0.36%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.31% do 25.13%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne86 107 zł132+4.2%24 569 zł82%-31 931 zł0.277
●RozwójDoinwestowanieAktywne83 003 zł137+4.2%26 836 zł82%-34 160 zł0.303
●RozwójBez zmianAktywne88 910 zł119+2.2%20 557 zł85%-27 942 zł0.314
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne80 143 zł150+6.3%30 914 zł79%-38 215 zł0.317
Bez zmianDoinwestowanieAktywne85 773 zł123+2.0%22 910 zł83%-30 218 zł0.334
●Szeroki programOgraniczenieAktywne92 319 zł110+1.2%17 885 zł86%-25 321 zł0.340
Bez zmianBez zmianAktywne91 624 zł105-0.1%16 686 zł86%-24 062 zł0.389
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne90 678 zł108-0.6%17 580 zł86%-24 964 zł0.396
●RozwójOgraniczenieAktywne95 048 zł97-0.9%13 956 zł88%-21 413 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian71 757 zł127+3.4%49 464 zł79%-36 690 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian74 688 zł114+1.4%47 726 zł81%-32 632 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian68 797 zł132+3.4%53 907 zł78%-38 893 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian77 948 zł105+0.3%42 903 zł82%-30 029 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne96 450 zł90-2.5%11 447 zł90%-18 896 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian65 808 zł145+5.5%55 709 zł77%-43 017 zł0.488
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne95 493 zł93-3.0%12 354 zł89%-19 811 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian71 693 zł118+1.2%52 199 zł79%-34 886 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian77 529 zł100-0.9%46 079 zł83%-28 688 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne97 693 zł83-3.0%10 154 zł92%-17 611 zł0.519
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian76 581 zł103-1.3%46 987 zł82%-29 585 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian80 806 zł92-1.6%41 246 zł85%-26 053 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja64 045 zł123+2.9%65 547 zł78%-39 505 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja67 052 zł110+0.8%63 664 zł79%-35 412 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja70 241 zł101-0.2%58 981 zł81%-32 838 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja61 158 zł128+2.9%69 849 zł76%-41 677 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja58 093 zł141+5.0%71 796 zł74%-45 836 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja64 130 zł114+0.6%67 996 zł78%-37 636 zł0.584
OgraniczenieBez zmianBez zmian82 338 zł85-3.3%40 955 zł85%-23 476 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian81 379 zł88-3.8%41 876 zł85%-24 390 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne101 188 zł75-4.9%6308 zł95%-13 830 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja69 970 zł96-1.3%61 872 zł81%-31 433 zł0.601
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja69 023 zł99-1.8%62 780 zł81%-32 330 zł0.611
RozwójOgraniczenieRezygnacja73 176 zł88-2.1%57 179 zł82%-28 828 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian83 579 zł78-3.8%39 676 zł86%-22 190 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne102 419 zł68-5.4%5028 zł96%-12 558 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja74 783 zł81-3.8%56 744 zł83%-26 217 zł0.657
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja73 824 zł84-4.3%57 664 zł83%-27 128 zł0.665
LikwidacjaBez zmianBez zmian87 060 zł70-5.7%35 929 zł89%-18 425 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja76 024 zł74-4.3%55 464 zł85%-24 928 zł0.682
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian88 289 zł63-6.2%34 662 zł91%-17 155 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja79 508 zł66-6.2%51 713 zł86%-21 102 zł0.733
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne107 061 zł53-7.8%0 zł98%-7600 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja80 738 zł59-6.6%50 446 zł87%-19 825 zł0.763
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian92 915 zł48-8.5%29 929 zł96%-12 215 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja85 368 zł44-9.0%45 727 zł93%-14 822 zł0.856

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 278 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.69 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 53% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.