HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brójce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7344 mieszkańcówdochody własne 9872 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.1% do 4.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.43% do 33.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka183 416 zł133+22.5%20 382 zł82%-53 076 zł0.202
●RozwójProgramPodwyżka188 047 zł121+20.1%15 288 zł84%-47 982 zł0.258
Szeroki programBez zmianPodwyżka177 464 zł124+19.5%37 620 zł82%-52 749 zł0.313
●Bez zmianProgramPodwyżka192 421 zł109+17.7%10 459 zł85%-43 153 zł0.357
RozwójProgramBez zmian163 890 zł121+22.5%74 644 zł80%-53 966 zł0.357
●Szeroki programProgramBez zmian159 271 zł133+24.9%79 516 zł79%-59 045 zł0.358
RozwójBez zmianPodwyżka182 068 zł112+17.2%32 625 zł84%-47 684 zł0.386
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka172 572 zł116+17.7%49 699 zł81%-54 208 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian168 253 zł109+20.1%70 033 zł82%-49 153 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian154 018 zł124+21.9%96 090 zł79%-58 515 zł0.433
RozwójBez zmianBez zmian158 611 zł112+19.5%91 246 zł80%-53 466 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka177 186 zł104+15.5%44 866 zł82%-49 131 zł0.478
RozwójProgramObniżka146 005 zł121+24.3%119 412 zł79%-58 380 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka197 061 zł96+15.2%5264 zł87%-37 958 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka186 417 zł100+14.9%28 035 zł84%-42 884 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian172 878 zł96+17.5%65 113 zł84%-43 977 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka150 359 zł109+21.9%114 811 zł80%-53 578 zł0.499
●Szeroki programProgramObniżka141 395 zł133+26.7%124 275 zł78%-63 447 zł0.503
Szeroki programWstrzymanieBez zmian149 546 zł116+20.1%107 325 zł79%-59 844 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian162 948 zł100+17.2%86 665 zł82%-48 681 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian154 147 zł104+17.7%102 472 zł80%-54 783 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka154 972 zł96+19.3%110 026 zł82%-48 417 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka136 661 zł124+23.7%139 617 zł78%-62 768 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka141 245 zł112+21.3%134 784 zł79%-57 730 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka181 543 zł92+13.2%40 292 zł84%-44 319 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka145 574 zł100+18.9%130 211 zł80%-52 957 zł0.600
Głębokie cięcieProgramBez zmian177 393 zł83+14.9%60 657 zł85%-38 936 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka191 027 zł87+12.4%23 157 zł87%-37 722 zł0.604
Szeroki programWstrzymanieObniżka132 500 zł116+21.9%150 122 zł77%-64 002 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian158 493 zł92+15.5%97 881 zł81%-49 987 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka201 590 zł83+12.6%307 zł90%-32 897 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian167 543 zł87+14.7%81 901 zł84%-43 539 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka137 092 zł104+19.5%145 279 zł79%-58 952 zł0.636
Głębokie cięcieProgramObniżka159 477 zł83+16.6%105 714 zł82%-43 390 zł0.640
OgraniczenieBez zmianObniżka150 158 zł87+16.4%125 711 zł81%-47 829 zł0.668
Bez zmianWstrzymanieObniżka141 429 zł92+17.2%140 697 zł79%-54 168 zł0.683
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka186 165 zł79+10.8%35 399 zł86%-39 142 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian163 099 zł79+13.0%93 081 zł82%-44 830 zł0.711
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian172 029 zł74+12.1%77 604 zł85%-38 529 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka195 527 zł74+9.9%18 602 zł89%-32 693 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka146 024 zł79+14.7%136 159 zł81%-49 025 zł0.758
Głębokie cięcieBez zmianObniżka154 633 zł74+13.8%121 425 zł82%-42 834 zł0.760
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian167 596 zł66+10.4%88 775 zł84%-39 806 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka190 676 zł66+8.3%30 753 zł89%-34 100 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka150 511 zł66+12.1%131 863 zł82%-44 016 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 363 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.