HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat łódzki wschodni

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy75 149 mieszkańcówdochody własne 8397 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.01% do 1.46%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.35% do 21.9%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne84 246 zł132+12.8%25 000 zł92%-18 893 zł0.279
●RozwójDoinwestowanieAktywne81 101 zł137+12.8%27 456 zł89%-21 349 zł0.304
●RozwójBez zmianAktywne87 126 zł119+10.6%21 024 zł96%-14 917 zł0.315
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne78 159 zł150+15.0%31 503 zł86%-25 395 zł0.319
Bez zmianDoinwestowanieAktywne83 948 zł123+10.4%23 568 zł94%-17 423 zł0.335
●Szeroki programOgraniczenieAktywne90 615 zł110+9.5%18 116 zł97%-12 008 zł0.341
Bez zmianBez zmianAktywne89 915 zł105+8.2%17 194 zł97%-11 057 zł0.389
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne88 988 zł108+7.7%18 064 zł97%-11 929 zł0.396
●RozwójOgraniczenieAktywne93 418 zł97+7.3%14 228 zł98%-8120 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian69 713 zł127+11.9%47 279 zł86%-25 362 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian72 723 zł114+9.7%45 124 zł88%-21 326 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian66 714 zł132+11.9%51 433 zł84%-27 739 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian76 060 zł105+8.6%40 549 zł91%-18 502 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne94 872 zł90+5.5%11 786 zł99%-5659 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian63 643 zł145+14.1%53 655 zł82%-31 845 zł0.489
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne93 933 zł93+5.0%12 671 zł99%-6545 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian69 691 zł118+9.5%49 310 zł86%-23 754 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian75 642 zł100+7.3%43 066 zł92%-17 407 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne96 133 zł83+5.0%10 471 zł99%-4345 zł0.519
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian74 712 zł103+6.8%43 953 zł91%-18 281 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian78 993 zł92+6.5%38 480 zł95%-14 554 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja61 893 zł123+11.3%61 536 zł83%-29 037 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja64 981 zł110+9.2%59 250 zł85%-24 958 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja68 244 zł101+8.1%54 801 zł86%-22 172 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja58 968 zł128+11.3%65 563 zł81%-31 376 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja55 819 zł141+13.6%67 917 zł80%-35 524 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja62 022 zł114+8.9%63 310 zł84%-27 348 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian80 580 zł85+4.7%37 801 zł96%-12 029 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian79 639 zł88+4.2%38 702 zł96%-12 918 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne99 736 zł75+2.9%6486 zł100%-368 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja67 976 zł96+6.8%57 061 zł87%-20 997 zł0.601
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja67 048 zł99+6.3%57 948 zł86%-21 871 zł0.610
RozwójOgraniczenieRezygnacja71 256 zł88+6.0%52 601 zł91%-18 180 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian81 839 zł78+4.2%36 502 zł97%-10 718 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne100 985 zł68+2.4%5184 zł100%932 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja72 919 zł81+4.2%51 792 zł93%-15 615 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja71 978 zł84+3.7%52 693 zł93%-16 503 zł0.664
LikwidacjaBez zmianBez zmian85 426 zł70+2.1%32 640 zł99%-6758 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja74 178 zł74+3.7%50 493 zł94%-14 303 zł0.682
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian86 673 zł63+1.6%31 354 zł99%-5460 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja77 769 zł66+1.6%46 627 zł97%-10 339 zł0.733
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne105 746 zł53-0.1%0 zł100%6107 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja79 016 zł59+1.1%45 341 zł98%-9040 zł0.762
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian91 418 zł48-0.9%26 468 zł100%-304 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja83 765 zł44-1.4%40 456 zł99%-3880 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 23% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.