HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Jedwabno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3429 mieszkańcówdochody własne 11 729 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.6% do 1.02%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.41% do 23.34%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka105 369 zł133-3.4%23 346 zł79%-62 367 zł0.234
●RozwójProgramPodwyżka110 637 zł121-5.3%17 518 zł81%-56 553 zł0.273
Szeroki programBez zmianPodwyżka100 929 zł124-5.8%33 972 zł79%-62 553 zł0.334
●Bez zmianProgramPodwyżka115 635 zł109-7.2%11 971 zł83%-51 019 zł0.362
RozwójProgramBez zmian90 610 zł121-3.4%56 743 zł77%-64 323 zł0.369
●Szeroki programProgramBez zmian85 359 zł133-1.5%62 324 zł76%-70 116 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka106 166 zł112-7.7%28 240 zł80%-56 773 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian95 591 zł109-5.3%51 438 zł79%-58 811 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka96 593 zł116-7.2%42 372 zł78%-64 694 zł0.418
Szeroki programBez zmianBez zmian81 524 zł124-3.9%72 361 zł75%-70 036 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian86 744 zł112-5.8%66 815 zł77%-64 277 zł0.465
RozwójProgramObniżka75 809 zł121-2.0%86 368 zł73%-70 054 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka121 033 zł96-9.3%5899 zł84%-44 965 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka101 843 zł104-9.1%36 624 zł79%-58 898 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka111 134 zł100-9.5%22 787 zł82%-51 272 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian100 968 zł96-7.4%45 673 zł80%-52 783 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka80 778 zł109-3.9%81 077 zł76%-64 557 zł0.491
●Szeroki programProgramObniżka70 571 zł133+0.0%91 935 zł71%-75 831 zł0.512
Szeroki programWstrzymanieBez zmian77 555 zł116-5.3%80 128 zł73%-72 005 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian91 695 zł100-7.7%61 543 zł78%-58 798 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka86 139 zł96-6.0%75 328 zł77%-58 550 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian82 787 zł104-7.2%74 567 zł76%-66 231 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka72 391 zł112-4.4%95 581 zł73%-69 812 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka67 184 zł124-2.4%101 114 zł70%-75 554 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka106 824 zł92-10.9%31 155 zł81%-53 381 zł0.580
Bez zmianBez zmianObniżka77 330 zł100-6.3%90 324 zł76%-64 348 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian106 203 zł83-9.5%40 347 zł83%-46 926 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka116 497 zł87-11.5%16 928 zł84%-45 256 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian97 037 zł87-9.7%55 816 zł80%-52 809 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian87 751 zł92-9.1%69 282 zł77%-60 736 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka63 487 zł116-3.9%108 367 zł69%-77 398 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka126 288 zł83-11.3%0 zł87%-39 082 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka91 359 zł83-8.1%70 229 zł80%-52 712 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka68 707 zł104-5.8%102 820 zł71%-71 640 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka82 657 zł87-8.3%84 720 zł77%-58 380 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka73 658 zł92-7.7%97 549 zł75%-66 160 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka112 203 zł79-12.9%25 349 zł83%-47 344 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian93 109 zł79-11.1%63 537 zł79%-54 726 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian102 239 zł74-11.8%50 768 zł82%-46 989 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka121 719 zł74-13.6%11 576 zł86%-39 411 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka87 843 zł74-10.4%79 789 zł79%-52 579 zł0.740
OgraniczenieWstrzymanieObniżka79 000 zł79-9.7%91 826 zł77%-60 171 zł0.740
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian98 326 zł66-13.1%58 372 zł81%-48 888 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka117 441 zł66-14.9%19 870 zł85%-41 479 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka84 202 zł66-11.8%86 881 zł78%-54 352 zł0.832

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 418 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.36 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.