HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Jonkowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7920 mieszkańcówdochody własne 6791 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.2% do 2.22%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.9% do 28.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka69 291 zł133+17.7%17 182 zł68%-51 077 zł0.257
●RozwójProgramPodwyżka73 173 zł121+15.4%13 036 zł71%-46 931 zł0.284
Szeroki programBez zmianPodwyżka67 218 zł124+14.8%24 222 zł68%-49 926 zł0.346
●Bez zmianProgramPodwyżka76 816 zł109+13.2%9134 zł73%-43 030 zł0.366
RozwójProgramBez zmian61 079 zł121+17.7%42 543 zł67%-49 775 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka71 082 zł112+12.6%20 171 zł71%-45 800 zł0.399
●Szeroki programProgramBez zmian57 205 zł133+20.0%46 605 zł65%-53 911 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian64 714 zł109+15.4%38 723 zł70%-45 884 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka64 942 zł116+13.2%30 321 zł68%-50 446 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian55 491 zł124+17.1%54 171 zł65%-52 660 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian59 347 zł112+14.8%50 129 zł67%-48 545 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka80 581 zł96+10.7%5055 zł76%-38 951 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka74 707 zł100+10.4%16 362 zł73%-41 918 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka68 812 zł104+10.9%26 262 zł70%-46 313 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian68 469 zł96+12.9%34 747 zł72%-41 817 zł0.488
RozwójProgramObniżka52 135 zł121+19.5%65 402 zł64%-51 874 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka55 763 zł109+17.1%61 590 zł66%-47 990 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian62 964 zł100+12.6%46 329 zł70%-44 673 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian53 431 zł116+15.4%59 755 zł64%-53 115 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka48 267 zł133+21.8%69 458 zł62%-56 003 zł0.528
OgraniczenieProgramObniżka59 511 zł96+14.6%57 645 zł69%-43 933 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian57 293 zł104+13.2%55 705 zł66%-48 992 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka50 669 zł112+16.6%72 344 zł64%-50 570 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka46 819 zł124+18.9%76 379 zł62%-54 679 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka72 444 zł92+8.8%22 446 zł73%-42 423 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka54 280 zł100+14.3%68 551 zł66%-46 706 zł0.578
Głębokie cięcieProgramBez zmian72 148 zł83+10.4%31 079 zł74%-37 840 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka78 452 zł87+8.0%12 396 zł76%-37 862 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian66 699 zł87+10.2%42 396 zł72%-40 629 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian60 917 zł92+10.9%51 899 zł69%-45 112 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka44 920 zł116+17.1%81 579 zł62%-55 085 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka84 270 zł83+8.2%1117 zł79%-34 961 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka63 183 zł83+12.0%54 128 zł72%-39 965 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka48 776 zł104+14.8%77 537 zł64%-50 969 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka58 007 zł87+11.8%64 791 zł69%-42 672 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieObniżka52 393 zł92+12.6%73 737 zł66%-47 097 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka76 197 zł79+6.4%18 472 zł75%-38 357 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian64 659 zł79+8.6%47 936 zł72%-41 059 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian70 358 zł74+7.7%38 890 zł75%-36 674 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka56 127 zł79+10.2%69 923 zł68%-43 054 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianObniżka61 659 zł74+9.3%61 292 zł72%-38 726 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka82 122 zł74+5.6%8679 zł79%-33 895 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian68 326 zł66+6.1%44 399 zł74%-37 095 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka79 874 zł66+4.0%14 703 zł78%-34 381 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka59 787 zł66+7.7%66 417 zł71%-39 099 zł0.820

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 300 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.95 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 93% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.