HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Jeziorany

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6862 mieszkańcówdochody własne 9460 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.94% do 0.76%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.22% do 32.32%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka146 779 zł133-10.7%21 141 zł78%-69 035 zł0.215
●RozwójProgramPodwyżka151 514 zł121-12.5%15 915 zł79%-63 810 zł0.264
Szeroki programBez zmianPodwyżka141 627 zł124-13.0%36 169 zł78%-68 561 zł0.322
●Bez zmianProgramPodwyżka155 992 zł109-14.3%10 956 zł80%-58 851 zł0.359
RozwójProgramBez zmian129 971 zł121-10.7%68 553 zł76%-68 996 zł0.362
●Szeroki programProgramBez zmian125 251 zł133-8.9%73 537 zł74%-74 202 zł0.367
RozwójBez zmianPodwyżka146 338 zł112-14.7%31 012 zł79%-63 363 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian134 435 zł109-12.5%63 831 zł78%-64 055 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka137 108 zł116-14.3%47 063 zł77%-70 059 zł0.407
Szeroki programBez zmianBez zmian120 732 zł124-11.2%88 158 zł74%-73 541 zł0.438
RozwójBez zmianBez zmian125 427 zł112-13.0%83 201 zł75%-68 362 zł0.463
RozwójProgramObniżka114 025 zł121-9.4%108 476 zł73%-72 821 zł0.481
RozwójWstrzymaniePodwyżka141 829 zł104-16.0%42 050 zł78%-64 846 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka160 771 zł96-16.2%5585 zł81%-53 480 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka150 792 zł100-16.4%26 229 zł79%-58 430 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian139 195 zł96-14.5%58 760 zł79%-58 709 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka118 477 zł109-11.2%103 766 zł75%-67 894 zł0.495
●Szeroki programProgramObniżka109 315 zł133-7.5%113 448 zł71%-78 012 zł0.506
Szeroki programWstrzymanieBez zmian116 594 zł116-12.5%98 354 zł73%-74 916 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian129 867 zł100-14.7%78 506 zł78%-63 449 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian121 301 zł104-14.3%93 385 zł75%-69 723 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka123 224 zł96-13.1%98 821 zł77%-62 566 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka105 266 zł124-9.8%126 961 zł71%-77 215 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka109 951 zł112-11.6%122 016 zł73%-72 051 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka146 295 zł92-17.7%37 352 zł79%-59 899 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka114 379 zł100-13.4%117 332 zł74%-67 151 zł0.594
Głębokie cięcieProgramBez zmian143 837 zł83-16.4%54 169 zł80%-53 507 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka155 542 zł87-18.3%21 188 zł81%-53 090 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian134 599 zł87-16.6%73 553 zł79%-58 133 zł0.614
Bez zmianWstrzymanieBez zmian125 751 zł92-16.0%88 678 zł77%-64 795 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka101 412 zł116-11.2%136 496 zł70%-78 500 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka165 430 zł83-18.1%461 zł82%-48 255 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka106 107 zł104-13.0%131 539 zł72%-73 321 zł0.632
Głębokie cięcieProgramObniżka127 852 zł83-15.1%94 392 zł78%-57 381 zł0.633
OgraniczenieBez zmianObniżka119 098 zł87-15.3%112 651 zł77%-61 853 zł0.661
Bez zmianWstrzymanieObniżka110 547 zł92-14.7%126 844 zł74%-68 408 zł0.678
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka151 060 zł79-19.5%32 294 zł80%-54 540 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian130 497 zł79-17.9%83 656 zł78%-59 461 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian139 214 zł74-18.5%69 136 zł80%-52 961 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka160 175 zł74-20.2%16 458 zł82%-47 895 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka115 279 zł79-16.6%122 093 zł76%-63 092 zł0.751
Głębokie cięcieBez zmianObniżka123 700 zł74-17.3%108 247 zł78%-56 699 zł0.752
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian135 125 zł66-19.8%79 227 zł79%-54 272 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka155 705 zł66-21.4%27 434 zł82%-49 327 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka119 894 zł66-18.5%117 676 zł78%-57 920 zł0.844

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 373 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 67% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.