HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Barczewo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy18 329 mieszkańcówdochody własne 6570 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.12% do 1.09%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.74% do 23.59%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka57 245 zł133+9.6%16 554 zł77%-34 924 zł0.268
●RozwójProgramPodwyżka61 102 zł121+7.5%12 449 zł79%-30 819 zł0.289
Szeroki programBez zmianPodwyżka55 505 zł124+6.9%21 401 zł77%-34 229 zł0.353
●Bez zmianProgramPodwyżka64 720 zł109+5.3%8588 zł82%-26 958 zł0.368
RozwójProgramBez zmian50 058 zł121+9.6%34 428 zł75%-34 914 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka59 344 zł112+4.8%17 373 zł79%-30 144 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian46 210 zł133+11.8%38 465 zł72%-39 009 zł0.409
Bez zmianProgramBez zmian53 668 zł109+7.5%30 633 zł78%-31 063 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka53 429 zł116+5.3%25 898 zł76%-35 002 zł0.431
Szeroki programBez zmianBez zmian44 802 zł124+9.1%43 522 zł72%-38 176 zł0.460
RozwójBez zmianBez zmian48 633 zł112+6.9%39 504 zł75%-34 101 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka68 459 zł96+3.1%4556 zł83%-22 927 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian57 396 zł96+5.1%26 683 zł80%-27 044 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka62 946 zł100+2.8%13 588 zł82%-26 302 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka45 501 zł109+9.1%47 516 zł75%-34 091 zł0.489
RozwójProgramObniżka41 897 zł121+11.3%51 304 zł71%-37 934 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka57 275 zł104+3.3%21 864 zł79%-30 910 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian52 226 zł100+4.8%35 728 zł78%-30 269 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian42 927 zł116+7.5%47 628 zł71%-38 862 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka38 055 zł133+13.5%55 334 zł68%-42 021 zł0.532
OgraniczenieProgramObniżka49 221 zł96+6.7%43 575 zł78%-30 081 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian46 764 zł104+5.3%43 603 zł75%-34 779 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka40 717 zł112+8.5%55 892 zł71%-37 020 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka36 893 zł124+10.7%59 903 zł68%-41 087 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka44 304 zł100+6.4%52 123 zł75%-33 196 zł0.574
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka60 883 zł92+1.2%18 071 zł81%-27 060 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian61 049 zł83+2.8%22 991 zł82%-23 112 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 934 zł87+2.5%31 800 zł80%-26 272 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka66 665 zł87+0.5%9648 zł83%-22 292 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian50 364 zł92+3.3%39 820 zł78%-30 940 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka52 866 zł83+4.3%40 019 zł79%-26 158 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka35 167 zł116+9.1%63 719 zł66%-41 708 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka72 122 zł83+0.7%664 zł86%-18 983 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka38 997 zł104+6.9%59 701 zł70%-37 633 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka48 005 zł87+4.1%48 276 zł78%-29 208 zł0.636
Bez zmianWstrzymanieObniżka42 591 zł92+4.8%55 925 zł74%-33 802 zł0.654
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka64 610 zł79-1.0%14 122 zł83%-23 041 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian54 080 zł79+1.0%35 883 zł79%-26 933 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian59 568 zł74+0.2%28 266 zł83%-22 362 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka46 299 zł79+2.5%52 005 zł77%-29 804 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianObniżka51 631 zł74+1.7%44 806 zł80%-25 307 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka70 309 zł74-1.8%5931 zł86%-18 370 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian57 721 zł66-1.3%32 279 zł82%-23 014 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka49 932 zł66+0.2%48 528 zł79%-25 894 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka68 262 zł66-3.2%10 334 zł86%-19 109 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 298 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.55 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 69% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.