HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Janowiec Kościelny

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2892 mieszkańcówdochody własne 13 908 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.86% do 1.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.64% do 35.34%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka274 263 zł133-8.6%26 913 zł80%-93 501 zł0.190
●RozwójProgramPodwyżka280 166 zł121-10.5%20 258 zł80%-86 870 zł0.253
Szeroki programBez zmianPodwyżka264 453 zł124-10.9%54 882 zł80%-93 645 zł0.306
●Szeroki programProgramBez zmian238 149 zł133-6.8%118 752 zł78%-101 486 zł0.346
RozwójProgramBez zmian244 031 zł121-8.6%112 486 zł79%-94 883 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka285 787 zł109-12.2%13 901 zł82%-80 536 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka270 321 zł112-12.7%48 409 zł80%-87 055 zł0.383
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka256 650 zł116-12.2%74 191 zł79%-96 192 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian249 631 zł109-10.5%106 512 zł80%-88 577 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian229 386 zł124-9.1%145 526 zł78%-101 346 zł0.427
RozwójBez zmianBez zmian235 233 zł112-10.9%139 301 zł79%-94 784 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka262 534 zł104-14.0%67 947 zł80%-89 580 zł0.477
RozwójProgramObniżka217 265 zł121-7.2%181 961 zł77%-100 794 zł0.478
●OgraniczenieProgramPodwyżka291 937 zł96-14.2%6843 zł83%-73 508 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka275 906 zł100-14.4%42 473 zł82%-80 760 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian255 754 zł96-12.4%99 939 zł80%-81 584 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka211 399 zł133-5.4%188 209 zł75%-107 376 zł0.494
Bez zmianProgramObniżka222 849 zł109-9.1%176 003 zł78%-94 508 zł0.499
Szeroki programWstrzymanieBez zmian222 213 zł116-10.5%163 460 zł77%-103 706 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian240 797 zł100-12.7%133 366 zł79%-88 516 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian228 075 zł104-12.2%157 218 zł78%-97 122 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka203 415 zł124-7.7%213 082 zł75%-107 027 zł0.553
OgraniczenieProgramObniżka228 953 zł96-11.1%169 746 zł79%-87 541 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka209 245 zł112-9.5%206 874 zł76%-100 485 zł0.564
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka268 135 zł92-15.7%61 992 zł81%-83 264 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka214 794 zł100-11.4%200 956 zł78%-94 238 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian261 705 zł83-14.4%94 137 zł82%-74 803 zł0.605
OgraniczenieBez zmianPodwyżka282 015 zł87-16.3%35 922 zł82%-73 776 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka196 710 zł116-9.1%229 886 zł74%-109 249 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka297 913 zł83-16.2%0 zł84%-66 693 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian233 655 zł92-14.0%151 266 zł79%-90 834 zł0.619
OgraniczenieBez zmianBez zmian246 879 zł87-14.6%127 072 zł80%-81 569 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka202 556 zł104-10.9%223 661 zł75%-102 686 zł0.640
Głębokie cięcieProgramObniżka234 886 zł83-13.1%164 102 zł80%-80 785 zł0.645
OgraniczenieBez zmianObniżka220 857 zł87-13.3%195 110 zł79%-87 317 zł0.675
Bez zmianWstrzymanieObniżka208 120 zł92-12.7%217 726 zł78%-96 419 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka274 265 zł79-17.6%55 415 zł82%-76 254 zł0.696
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian239 758 zł79-15.9%144 892 zł80%-83 860 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian252 791 zł74-16.6%121 445 zł82%-74 831 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka287 952 zł74-18.3%29 862 zł84%-67 005 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka214 203 zł79-14.6%211 799 zł78%-89 471 zł0.766
Głębokie cięcieBez zmianObniżka226 749 zł74-15.3%189 502 zł80%-80 604 zł0.767
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka280 221 zł66-19.5%49 180 zł84%-69 457 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian245 688 zł66-17.9%139 248 zł81%-77 098 zł0.826
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka220 114 zł66-16.6%206 173 zł79%-82 734 zł0.860

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 473 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.80 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.