HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Barciany

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5505 mieszkańcówdochody własne 10 187 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.82% do 0.16%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.96% do 24.19%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka90 458 zł133-13.0%21 829 zł77%-64 243 zł0.241
●RozwójProgramPodwyżka95 404 zł121-14.7%16 359 zł78%-58 788 zł0.276
Szeroki programBez zmianPodwyżka86 680 zł124-15.2%31 419 zł77%-64 130 zł0.338
●Bez zmianProgramPodwyżka100 089 zł109-16.5%11 161 zł80%-53 604 zł0.364
RozwójProgramBez zmian77 733 zł121-13.0%51 993 zł74%-65 192 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian72 803 zł133-11.2%57 215 zł72%-70 627 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka91 600 zł112-16.9%26 037 zł78%-58 704 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian82 402 zł109-14.7%47 039 zł77%-60 029 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka82 864 zł116-16.5%39 059 zł76%-65 952 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian69 561 zł124-13.4%66 290 zł71%-70 289 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian74 464 zł112-15.2%61 097 zł74%-64 884 zł0.465
RozwójProgramObniżka64 673 zł121-11.7%78 970 zł70%-69 916 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka105 117 zł96-18.3%5502 zł82%-47 962 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka96 259 zł100-18.6%20 924 zł79%-53 549 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian87 410 zł96-16.6%41 687 zł78%-54 413 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka87 796 zł104-18.1%33 662 zł77%-60 510 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka69 330 zł109-13.4%74 029 zł73%-64 767 zł0.490
●Szeroki programProgramObniżka59 754 zł133-9.9%84 179 zł67%-75 335 zł0.515
Szeroki programWstrzymanieBez zmian66 070 zł116-14.7%73 344 zł70%-71 964 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian79 107 zł100-16.9%56 171 zł76%-59 749 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka74 323 zł96-15.3%68 693 zł76%-59 171 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian70 985 zł104-16.5%68 138 zł73%-66 544 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka61 800 zł112-13.9%87 294 zł69%-69 442 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka56 908 zł124-12.1%92 473 zł67%-74 832 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka92 467 zł92-19.8%28 534 zł78%-55 339 zł0.580
Bez zmianBez zmianObniżka66 431 zł100-15.6%82 381 zł73%-64 322 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian92 290 zł83-18.6%36 741 zł80%-48 953 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka101 258 zł87-20.4%15 451 zł82%-47 940 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian84 086 zł87-18.7%50 853 zł78%-54 166 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian75 641 zł92-18.1%63 199 zł76%-61 393 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka53 658 zł116-13.4%99 060 zł65%-76 399 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka110 016 zł83-20.2%80 zł84%-42 478 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka79 188 zł83-17.3%63 959 zł77%-53 729 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka58 562 zł104-15.2%93 868 zł68%-70 994 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka71 394 zł87-17.5%77 198 zł76%-58 759 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieObniżka63 205 zł92-16.9%88 942 zł71%-65 859 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka97 481 zł79-21.6%23 142 zł80%-49 710 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian80 634 zł79-20.0%57 864 zł77%-55 791 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian88 936 zł74-20.6%46 148 zł80%-48 738 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka106 128 zł74-22.2%10 458 zł83%-42 487 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka68 183 zł79-18.7%83 650 zł74%-60 276 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka76 231 zł74-19.4%72 584 zł77%-53 349 zł0.737
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian85 499 zł66-21.8%53 054 zł79%-50 345 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka102 366 zł66-23.4%17 992 zł83%-44 239 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka73 034 zł66-20.6%79 023 zł77%-54 848 zł0.829

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 391 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 69% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.